Gmina Tychowo: Różnice pomiędzy wersjami

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Linia 545: Linia 545:
 
<references/>
 
<references/>
 
==Bibliografia==
 
==Bibliografia==
 +
 +
* ''Przewodnik turystyczno-krajoznawczy po ziemi białogardzkiej'', red. A. Świrko, Białogard, 2000.
 +
 +
* Świrko A., ''Szlaki rowerowe i piesze na terenie Związku Miast i Gmin Dorzecza Parsęty''. ISBN 978-83751804-4-2
 +
 +
* Kosacki J.M., ''Obóz lotników alianckich - Lager Luft IV w Modrolesie'' w: "Wędrowiec Zachodniopomorski", nr 1(11), 2004.
 +
 
==Linki zewnętrzne==
 
==Linki zewnętrzne==
 
==Zobacz też==
 
==Zobacz też==

Wersja z 19:25, 6 paź 2013

Gmina Tychowo
Gmina Tychowo
Mapa Gminy Tychowo
Nazwa niemiecka {{{nazwa_niemiecka}}}
Nazwa przejściowa {{{nazwa_dawna}}}
Powiat białogardzki
Rodzaj gminy miejsko-wiejska
Liczba sołectw 20
Liczba miejscowości 43
Strona internetowa miejscowości.


Gmina Tychowo - gmina miejsko-wiejska położona w południowo-wschodniej części województwa zachodniopomorskiego, w powiecie białogardzkim. Siedziba gminy jest miasto Tychowo.

Geografia

Położenie

Gmina Tychowo położona jest w północnej części województwa zachodniopomorskiego, w powiecie białogardzkim. Graniczy z gminami: Białogard, Bobolice, Świeszyno, Barwice, Grzmiąca, Połczyn Zdrój. Gmina leży na Równinie Białogardzkiej. Zajmuje obszar 350, 69 km2, co stanowi 41,48 proc. powierzchni powiatu białogardzkiego. Lasy i grunty leśne zajmują 54,73 proc., wody 0,01 proc, grunty rolne 39,22 proc., inne - 6,04proc.[1]

Klimat

Gmina Tychowo leży w tzw. Rejonie Środkowopomorskim, który charakteryzują następujące warunki klimatyczne:[2]

  • liczne dni z pogoda umiarkowanie ciepłą z dużym zachmurzeniem, których jest około 50 w roku, oraz z pogoda chłodna i deszczowa których jest w roku 26,
  • ponad 36 dni w roku cechuje pogoda umiarkowanie ciepła z dużym zachmurzeniem i opadem,
  • mniej jest dni z pogoda bardzo ciepłą,słoneczna i bez opadu (około 11 w ciągu roku),
  • temperatury powietrza zbliżone są do średnich rocznych środkowego rejonu północnego Pasa Pojezierza Pomorskiego,
  • najcieplejszym miesiącem jest lipiec (temperatura 16,7°C),
  • miesiącem najzimniejszym jest luty (-10°C),
  • zimy są łagodne, lata ciepłe, wiosny - długie, chłodne i dość suche,
  • wysokość opadów atmosferycznych - średnio 650 mm w ciągu roku,
  • zima i jesienią wieja zimniejsze wiatry,
  • pokrywa śnieżna jest niewielka.

Obiekty fizjograficzne

Rzeki[3][4]

Gmina Tychowo leży w górnej części dorzecza Parsęty. Przecina ona obszar gminy w południowej części z południowego wschodu na północny zachód, a następnie płynie wzdłuż fragmentu południowo-zachodniej granicy gminy.

Przez obszar Gminy przepływają również rzeki takie jak:

  • Dębnica - lewobrzeżny dopływ Parsęty, płynie wzdłuż południowo-zachodniej granicy gminy,
  • Leśnica - prawobrzeżny dopływ Parsęty, płynie przez środek z południowego wschodu na północny zachód,
  • Chotla - lewy dopływ Radwi, swoje źródło ma 1,5 km na północ od wsi Wełdkowo, płynie w północnej części gminy w kierunku wschodnim,
  • Leszczynka
  • Bąbnica.


Jeziora[5]

Na terenie gminy nie występują zbyt licznie.

  • Jezioro Dobrowieckie Wielkie - 14,4 ha powierzchni, 12 m głebokości, 500 m dlugości, 350 m szerokości.
  • Jezioro Dobrowieckie Małe

Przyroda

Pomniki przyrody w Gminie Tychowo[6]

Nazwa gatunku Lokalizacja Forma
buk pospolity Rudno pojedynczy
cis pospolity Borzecino pojedynczy
dąb szypułkowy Smecino pojedynczy
dąb szypułkowy Borzęcino pojedynczy
dąb szypułkowy Stare Dębno grupa
dąb szypułkowy Wicewo grupa
dąb szypułkowy Drzonowo pojedynczy
dąb szypułkowy Anin pojedynczy
dąb szypułkowy Borzysław pojedynczy
dąb szypułkowy, lipa drobnolistna, jesion wyniosły, klon zwyczajny Kikowo grupa
kasztanowiec pospolity Tychowo pojedynczy
lipa drobnolistna, jesion wyniosły Tychowo grupa
świerk pospolity Kowalki aleja
dąb szypułkowy Wełdówko pojedynczy
lipa szerokolistna Bukowo pojedynczy
Tulipanowiec amerykański Czarnkowo pojedynczy


Lesistość

Pod względem lesistości gmina zaliczana jest do obszarów gęsto zalesionych. Odsetek lasów wynosi 54,7 proc. jej powierzchni. Najbardziej zalesione części gminy to część zachodnia, północna i wschodnia. 85 proc. stanowią lasy sosnowe z domieszką świerka. lasy liściaste to przede wszystkim: buk, dąb, olcha, brzoza. Lasy bogate są w runo leśne: grzyby, jagody, żurawinę. Gmina wyróżnia się pod względem parków podworskich, które występują niemal przy każdej wsi. Charakteryzują się one bogatym drzewostanem, czasem gatunkami egzotycznymi i rzadkimi drzew i krzewów.[7]

Rezerwat Cisy Tychowskie

Znajduje się na terenie wsi Kościanka i Warnino. Zajmuje obszar 10,51 ha. Położony jest na terenie leśnictwa Czarnikowo, obręb leśny Tychowo. Wśród rożnych gatunków drzew rosną tam: 62 okazy cisów form drzewiastych i krzewiastych. Największe z nich maja 13,5 m wysokości oraz obwód 94 cm. Ich szacunkowy wiek to 50-140 lat.[8]

Historia

Gospodarka i infrastruktura

Funkcja przemysłowa Gminy Tychowo jest słabo rozwinięta. Znaczna część zakładów produkcyjno-usługowych znajduje się w Tychowie. Grunty rolne zajmują 39,22 proc. powierzchni gminy. Są to głównie gospodarstwa prywatne (96,6 proc.). Przeważają grunty orne (80,1 proc.), pozostałe to: grunty zielone(19,8 proc.) oraz sady (0,1 proc.).[9]


Według danych GUS (stan na 31.12.2012) liczba osób pracujących ogółem wynosiła: 961 osób, w tym 463 mężczyzn i 498 kobiet.[10]

Podmioty gospodarki narodowej wpisane do rejestru REGON (stan w dniu 31 XII):[11]

  • ogółem - 461
  • sektor prywatny - 437
  • sektor publiczny - 24


Jednostki wpisane do rejestru REGON wg sekcji PKD 2007(stan na 31.12.2012)[12]

Sekcja PKD Liczba podmiotów
Sekcja A – rolnictwo, leśnictwo, łowiectwo i rybactwo 78
Sekcja B – Górnictwo i wydobywanie 0
Sekcja C – Przetwórstwo przemysłowe 44
Sekcja D - Wytwarzanie i zaopatrywanie w energię elektryczną, gaz, parę wodną, gorącą wodę i powietrze do układów klimatyzacyjnych 1
Sekcja E - Dostawa wody; gospodarowanie ściekami i odpadami oraz działalność związana z rekultywacją 1
Sekcja F – Budownictwo 64
Sekcja G - Handel hurtowy i detaliczny; naprawa pojazdów samochodowych, włączając motocykle 105
Sekcja H - Transport i gospodarka magazynowa 29
Sekcja I - Działalność związana z zakwaterowaniem i usługami gastronomicznymi 17
Sekcja J - Informacja i komunikacja 3
Sekcja K - Działalność finansowa i ubezpieczeniowa 5
Sekcja L - Działalność związana z obsługą rynku nieruchomości 9
Sekcja M - Działalność profesjonalna, naukowa i techniczna 16
Sekcja N - Działalność w zakresie usług administrowania i działalność wspierająca 8
Sekcja O - Administracja publiczna i obrona narodowa; obowiązkowe zabezpieczenia społeczne 7
Sekcja P – Edukacja 21
Sekcja Q - Opieka zdrowotna i pomoc społeczna 16
Sekcja R - Działalność związana z kulturą, rozrywką i rekreacją 11
Sekcja S i T - Pozostała działalność usługowa oraz Gospodarstwa domowe zatrudniające pracowników; gospodarstwa domowe produkujące wyroby i świadczące usługi na własne potrzeby 26
Sekcja U - Organizacje i zespoły eksterytorialne 0


Infrastruktura:

Przez gminę prowadzą dwie drogi wojewódzkie:

  • nr 167 - Koszalin-Tychowo-Ogartowo
  • nr 169 - Byszyno-Tychowo-Głodowa

Samorząd

Samorząd Gminy Tychowo (kadencja 2010-2014):[13]

Burmistrz Tychowa - Elżbieta Wasiak

Zastępca Burmistrza - Krzysztof Dziadul

Rada Miejska: Przewodniczący - Bronisław Gajewski

Wiceprzewodniczący - Józef Wójcik i Robert Radziuk

Radni:

  • Zbigniew Brzozowski
  • Anna Teresa Chmielewska
  • Mieczysław Krzysztof Chwała
  • Małgorzata-Maria Ćwiklińska-Macierzanka
  • Zbigniew Kazimierz Doroń
  • Bronisław Benedykt Gajewski
  • Witold Mieczysław Kalupa
  • Krzysztof Witold Kubisz
  • Piotr Kuczmera
  • Grażyna Misiak
  • Andrzej Możdzyński
  • Robert Radziuk
  • Eduard Szulc
  • Anna Elzbieta Wolf
  • Józef Marian Wójcik

Kultura

Do ważniejszych imprez organizowanych w Gminie Tychowo należą: konkursy plastyczne, wystawy w galerii GOK, turnieje recytatorskie, koncerty, festyny i przeglądy nawiązujące do danych okoliczności (święta, rocznice, jubileusze). Najciekawsze imprezy regionalne to:

  • Gminne Obchody Dnia Rodziny
  • Dni Muzyki Europejskiej
  • Dożynki Gminne
  • Regionalny Przegląd Solistów i Zespołów Ludowych „Tychowo na ludowo” Turniej Sołectw Gminy Tychowo

  • "Tychowskie Skrzydła Rozwoju"[14]

Podstawowymi instytucjami kultury dostępnymi dla mieszkańców gminy są: Biblioteka Publiczna im. Lucjana Szenwalda oraz Gminny Ośrodek Kultury.[15]

Oświata

Szkoły i uczniowie w Gminie Tychowo (stan na 31.12.2012)[16]

Typ placówka oświatowej Ilość placówek Liczba uczniów ogółem
Przedszkola 1 111
Oddziały przedszkolne przy szkołach podstawowych 2 67
Szkoły podstawowe 2 420
Gimnazja 3 (w tym 1 specjalne) 256
Licea ogólnokształcące 1 181
Szkoły zasadnicze zawodowe 1 29

Kościoły i związki wyznaniowe

Na terenie gminy funkcjonują kościoły filialne Parafii Matki Bożej Wspomnienia Wiernych w Tychowie: Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego w Kikowie, Kościół MB Częstochowskiej w Sadkowie, Kościół Św. Szczepana w Starym Dębnie, Kościół Św. Antoniego w Tyczewie oraz punkt odprawiania mszy w Smęcinie.[17]

Sport

Drużyny na terenie Gminy Tychowo:

  • LKS Graf Bukówko[18]
  • LZS Gryf Dobrowo[19]
  • Gminny Międzyzakładowy Ludowy Klub Sportowy GŁAZ Tychowo
  • Uczniowski Ludowy Klub Sportowy GŁAZ Tychowo przy Zespole Szkól Ponadgimnazjalnych w Tychowie

Do najważniejszych imprez sportowych, w których udział biorą zespoły sportowe gminy, należą: Halowy Turniej Drużyn Gminnych o Puchar Burmistrza Tychowa, Halowy Turniej Piłki Nożnej im. St. Figasa, mecze sparingowe i mistrzowskie, turniej tenisa stołowego, spływy kajakowe na rzece Parsęta i Radew, Sportowy Turniej Miast i Gmin, Mistrzostwa Gminy w tenisa ziemnego w kategorii OPEN, integracyjne mistrzostwa gminy w strzelectwie, rajdy rowerowe, "wakacje na sportowo", "ferie na sportowo". [20]

Turystyka

Szlaki turystyczne:[21]

  • Szlak rowerowy - Szlak wokół Tychowa:

Tychowo-Bukowo-Pobądź-Tyczewo-Wełdkówko-Giżałki-Warnino-Kowalki-Czarnkowo-Tychowo (około 26 km)

Z Tychowa do Bukowa należy kierować się drogą leśną w kierunku na Dobrochy wzdłuż czerwonego szlaku. Szlak przecina Leszczynkę, a następnie przebiega wzdłuż jej brzegu. Przed Bukowem znajduje się most na rzece Chotli (można z niego podziwiać panoramę doliny Chotli i wzgórza, na którym widać zabudowania po dawnym pałacu w Bukowie). Do Pobądzia należy kierować się wzdłuż nasypu kolejki wąskotorowej lub szlakiem czerwonym w górę rzeki Chotli. Do Tyczewa prowadzi droga wzdłuż kolejki wąskotorowej do przecięcia z szosa Tyczewo-Świelino. Następnie trzeba skręcić w prawo na południowy zachód i udać się w kierunku Tyczewa, przecinając po drodze rzeką Chotlę. Do Wełdkówka udać należy się polna droga z południowego krańca wsi, biegnącą skrajem lasu w kierunku wschodnim. Po drodze przecina się liczne strumyki i cieki wodne, będące dopływami Chotli. Następnie leśna droga w kierunku południowym należy skierować się do Warnina, mijając po drodze osadę Giżałki. Aby dostać się do Kowalek, trzeba przeciąć szosę Tychowo-Bobolice, a następnie droga asfaltowa kierować się w stronę wsi. Do Czarnkowa udajemy się wygodna szosa asfaltowa w kierunku zachodnim. Do Tychowa wracamy droga leśna w kierunku zachodnim, a następnie północno-zachodnim, przecinając rzekę Bąbnicę. Do Tychowa wjeżdża się od strony osiedla domków jednorodzinnych.


  • Szlak kajakowy: - szlak Chotli i Radwi:

Tyczewo- Bukowo-Bukówko-Słonino-Zaspy Małe.


  • Szlak pieszy - Tychowskie Bieszczady:

Warnino-Giżałki-Wełdkówko-Wojcino-Wełdowo-Tychowo (szlak nieoznakowany). [22]



Zabytki i miejsca pamięci:[23][24][25]

Bukowo:

• Wzgórze pałacowe z resztka zabudowań gospodarczych


Bukówko:

• Kościół p.w. Św. Jana Chrzciciela

• Park dworski


Dobrowo:

• Kościół św. Jana Kantego

• pałac


Kikowo:

• Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego, z XIX wieku , wybudowany w stylu neoromańskim, otoczony przez potężne klony, dęby i lipy; w mury kościoła wbudowana została tablica upamiętniająca chrześcijańskiego teologa, Ditricha Bonhoeffera (1906-1945), przeciwnika nazizmu, powieszonego przez hitlerowców.

• Neobarokowy dwór Kleistów-Retzowów z XIX wieku


Kowalki:

• Średniowieczny układ zabudowy wsi

• Ryglowy kościół filialny z XVI wieku, z barokowa amboną z przełomu XVII-XVIII wieku, kielich z 1612 roku, dzwon z 1574 roku oraz dwa renesansowe świeczniki z 1597 roku

• XIX-wieczne domy nr 3 i 4 z I poł. XIX wieku oraz nr 18 z II poł. XIX wieku stanowiące klasyczny przykład budownictwa ludowego

• Około 50 m od wsi znajduje się stanowisko archeologiczne z wielokulturowym cmentarzyskiem (groby ciałopalne i szkieletowe z bogatym wyposażeniem datowane na okres rzymski)


Krosinko:

• „Dębowy krąg” – 14 drzew pamięci, dębów, które w 1920 roku posadził pewien dziedzic, aby uczcić pamięć poległych w czasie I wojny światowej mieszkańców Kikowa i Krosinka (jedno drzewko symbolizowało jednego mieszkańca); pomiędzy dębami znajduje się także kamienny obelisk z napisem: 1914-1918, Mitt Gott, für König, u. Vaterland.


Motarzyn:

• Kościół Niepokalanego Poczęcia NMP, powstały około 1663 roku, jednonawowy, z trójkątnie zamkniętym prezbiterium, konstrukcja ryglowo-murowana; wewnątrz znajduje się barokowa drewniana empora z XVII wieku wraz z organami oraz ambona z wieku XVIII z baldachimem, renesansowe świeczniki i dzwon kościelny z XVII wieku wykonany przez Joahima Karstede

• Pozostałości parku krajobrazowego otaczającego niegdyś pałac rodu von Kleist


Pobądź:

• Dom zarządcy z XIX wieku, w zespole dworsko-parkowym


Rudno:

• Park dworski


Smęcino:

• Park dworski

• pałac


Stare Dębno:

• kościół Św. Szczepana


Tyczewo:

• Kościół filialny p.w. św. Antoniego z 1681 roku, o konstrukcji szachulcowo-murowanej, z ołtarzem głównym z XVII wieku, ambona z XVIII wieku oraz dzwonem z 1780 roku

• XIX-wieczna zabudowa z czerwonej cegły

• Pozostałość po dawnym majątku rycerskim rodu von Versen– park z alejami grabów i lip

• Domy bliźniacze nr 9 i 10 z ceramicznym ornamentem otworów drzwiowych oraz oznaczone symbolami ptaka i wiewiórki


Wełdkówko:

• Grodzisko nizinne z IX-X wieku, około 200 m n północny-wschód od wsi nad rzeka Chotlą


Warnino:

• Rezerwat cisów tychowskich, położony w środku lasu

• Stary cmentarz z II poł. XIX wieku wraz z pałacowym parkiem krajobrazowym o pow. 1,5 ha


Wicewo:

• Kościół Matki Boskiej Szkaplerznej

• Park dworski


Obóz lotników alianckich Lager Luft IV w Modrolesie

Pomiędzy Podborskiem a Modrolasem w czasie II wojny światowej, znajdował się obóz jeniecki dla lotników alianckich zestrzelonych nad III Rzeszą. Znany jako obóz w Podborsku (niem. Kiefheide), ostatnimi czasy nazywany jest obozem "Modrolas". Zbudowany został przez Niemców w kwietniu 1944 roku, podzielony został na 4 sektory (A,B,C,D), w których przechowywano jeńców. Sektor piaty znajdował się poza czterema pierwszymi i służył niemieckim żołnierzom, przedstawicielom Czerwonego Krzyża; znajdował się tam również szpital oraz zaplecze techniczne. Obóz podlegał dowództwu Luftwaffe. Pierwszych jeńców przywieziono 14 maja 1944 roku, w czerwcu przywieziono 2.400 lotników amerykańskich i 800 brytyjskich ze Stalagu Luft VI w Hydekrug. Na początku 1945 roku liczba jeńców przekroczyła 10 000. największy odsetek jeńców stanowili żołnierze brytyjscy i amerykańscy, jednak w obozie więziono również jeńców narodowości kanadyjskiej, australijskiej, nowozelandzkiej, południowoafrykańskiej, polskiej, francuskiej czy norweskiej. W roku 1945 w obozie "Modrolas' osadzono grupę żołnierzy polskich z I Armii WP. W momencie zbliżania się Frontu Wschodniego, Niemcy zarządzili ewakuacje Pomorza, zarówno ludności cywilnej, jak i jeńców wojennych. Pierwszy transport chorych jeńców z obozu w Podborsku wyruszył 28 stycznia, drugi 2 lutego (zostały one skierowane Stalagu Luft I oraz do Nurnberg). Cały obóz ewakuowano w dniach 6-8 lutego 1945 roku. Pilnowani przez żołnierzy niemieckich, jeńcy podzieleni zostali na kolumny marszowe i przez Świnoujście ruszyli pieszo w stronę Hamburga. Stamtąd przewieziono ich do Stalagu XIB na południu Niemiec. Ewakuacja lotników nazywana jest w historiografii "marszem śmierci": trasa o długości 600 mil trwała od 51 do 87 dni, pochłonęła wiele ofiar, które umierały z wycieńczenia bądź zostały zamordowane przez Niemców. Nie znamy dokładnych danych dotyczących ilości ocalonych, jak i zmarłych. Obóz w Podborsku został wyzwolony 2 maja 1945 roku przez żołnierzy 104 Dywizji Amerykańskiej. Po II wojnie światowej baraki obozu zostały zdemontowane przez żołnierzy radzieckich. 2 września 1992 roku na jego terenie odsłonięto pomniki upamiętniające wszystkich lotników więzionych od maja 1944 do lutego 1945 roku. Pomnik składa się z trzech głazów narzutowych,z tablicami zawierającymi opisy w języku angielskim i polskim. Wykonane zostały przez artystę Zygmunta Wujka z Koszalina.[26]

Demografia

Liczba ludności Gminy Tychowo wynosi (stan na 31.12.2013): 7059 osób (ogółem), w tym: 3482 kobiety i 3577 mężczyzn.[27]


Ludność według grup wieku (stan na 31.12.2013) [28]

Grupa wiekowa Liczba ludności
0-4 lata 422
5-9 lat 372
10-14 lat 390
15-19 lat 552
20-24 lata 512
25-29 lat 566
30-34 lata 568
35-39 lat 501
40-44 lata 440
45-49 lat 407
50-54 lata 537
55-59 lat 550
60-64 437
65-69 261
70 lat i więcej 544

System ochrony zdrowia

Ochrona zdrowia w Gminie Tychowo według danych GUS (stan na 31.12.2012):[29]

Zakłady opieki zdrowotnej
ogółem 3 obiekty
praktyki lekarskie 1 obiekt
podstawowa opieka zdrowotna (porady) 26536 (jd)
Apteki ogólnodostępne
Apteki ogólnodostępne 2 obiekty
Liczba ludności na 1 aptekę ogólnodostępną 3530 osób

Herb

Herb Gminy Tychowo


Herb gminy Tychowo jest tożsamy z herbem miasta Tychowo. Został on ustanowiony na mocy Uchwały nr XX/153/96 Rady Gminy w Tychowie z dnia 26.08.1996 roku. Przedstawia on tarczę podzielona na trzy pola: w lewym, górnym roku widnieją na niebieskim tle trzy zielone świerki, w prawym górnym przedzielonym pionowa linią znajduje się wizerunek dwóch lisów (przedzielonych linia poziomą); poniżej, pod pozioma linią, na żółtym tle widnieje grafitowy głaz narzutowy z brązowym krzyżem.[30]

Miejscowości i sołectwa

Wykaz sołectw i miejscowości gminy Tychowo: [31]

Sołectwa Wsie wchodzące w skład sołectwa Sołtys
Borzysław Podborsko, Rozłazino Czesław Wochna
Bukówko Bukówko Anna Chmielewska
Czarnkowo Czarnkowo Helena Brzozowska
Dobrowo Dobrówko Maria Stelmach
Drzonowo Białogardzkie Drzonowo Białogardzkie Zofia Misiak
Kikowo Krosinko Anna Wolf
Kowalki Kowalki Stanisław Tabaka
Motarzyn Doble, Zastawa, Żukówek Teresa Jakimiuk
Pobądź Buczki, Solno Genowefa Kuczmera
Modrolas Skarszewice Elżbieta Ślęzak
Sadkowo Liśnica Grażyna Misiak
Stare Dębno Nowe Dębno, Rudno Marian Łupina
Trzebiszyn Dobrochy Iwona Łada
Tyczewo Wełdkówko Danuta Figiel
Warnino Giżałki Urszula Gryga
Wicewo Sławomierz, Trzebiec Paweł Oczkowski
Zaspy Wielkie Zaspy Wielkie Anna Jankowska
Smęcino Dzięciołowo, Wełdkowo Halina Wąsowska
Bukowo Retowo Milena Drygała
Słonino Słonino Katarzyna Wrzesińska

Przypisy

  1. Program Ochrony Środowiska dla Gminy Tychowo w : Biuletyn Informacji Publicznej Urzędu Miasta Tychowo [online] [przeglądane: 15.09.2013] Dostępne w: http://bip.tychowo.pl/index.php?id=42914
  2. Program Ochrony Środowiska dla Gminy Tychowo w : Biuletyn Informacji Publicznej Urzędu Miejskiego w Tychowie [online] [przeglądane:15.09.2013] Dostępne w:http://bip.tychowo.pl/index.php?id=42914
  3. Program Ochrony Środowiska dla Gminy Tychowo w : Biuletyn Informacji Publicznej Urzędu Miasta Tychowo [online] [przeglądane: 15.09.2013] Dostępne w: http://bip.tychowo.pl/index.php?id=42914
  4. Ramowy Program Rozwoju Turystyki Dorzecza Parsęty w : Związek Miast i Gmin Dorzecza Parsęty [online] [przeglądane: 15.09.2013] Dostępne w: http://parseta.org.pl/index.php?id=123
  5. Program Ochrony Środowiska dla Gminy Tychowo w : Biuletyn Informacji Publicznej Urzędu Miasta Tychowo [online] [przeglądane: 15.09.2013] Dostępne w: http://bip.tychowo.pl/index.php?id=42914
  6. Wykaz istniejących pomników przyrody w : Geoprzyroda [online] [przeglądane: 15.09.2013] Dostępne w: http://geoprzyroda.pl/cms/images/Waloryzacje/zacho/zal5.pdf
  7. Program Ochrony Środowiska dla Gminy Tychowo w : Biuletyn Informacji Publicznej Urzędu Miejskiego w Tychowie [online] [przeglądane:15.09.2013] Dostępne w:http://bip.tychowo.pl/index.php?id=42914
  8. Program Ochrony Środowiska dla Gminy Tychowo w : Biuletyn Informacji Publicznej Urzędu Miejskiego w Tychowie [online] [przeglądane:15.09.2013] Dostępne w:http://bip.tychowo.pl/index.php?id=42914
  9. Program Ochrony Środowiska dla Gminy Tychowo w : Biuletyn Informacji Publicznej Urzędu Miejskiego w Tychowie [online] [przeglądane:15.09.2013] Dostępne w:http://bip.tychowo.pl/index.php?id=42914
  10. Portret terytorialny Gminy Tychowo w: Bank danych Lokalnych GUS [online] [przeglądane: 9.09.2013] Dostępne w: http://www.stat.gov.pl/bdl/app/portret.display?p_czas=18&p_nts=16&p_tery=4405
  11. Portret terytorialny Gminy Tychowo w: Bank danych Lokalnych GUS [online] [przeglądane: 9.09.2013] Dostępne w: http://www.stat.gov.pl/bdl/app/portret.display?p_czas=18&p_nts=16&p_tery=4405
  12. Portret terytorialny Gminy Tychowo w: Bank danych Lokalnych GUS [online] [przeglądane: 9.09.2013] Dostępne w: http://www.stat.gov.pl/bdl/app/portret.display?p_czas=18&p_nts=16&p_tery=4405
  13. Organy Gminy w: Biuletyn Informacji Publicznej Urzędu Miejskiego w Tychowie [online] [przeglądane: 17.09.2013] Dostępne w:http://bip.tychowo.pl/index.php?id=42335
  14. Kalendarz imprez kulturalnych i Rekreacyjnych GOK w: Gmina Tychowo. Oficjalny Serwis [online] [przeglądane: 25.09.2013] Dostępne w: http://www.tychowo.pl/index.php/kalendarz-imprez
  15. Gminne jednostki organizacyjne w: Biuletyn Informacji Publicznej Urzędu Miejskiego w Tychowie [online] [przeglądane: 25.09.2013] Dostępne w: http://bip.tychowo.pl/index.php?id=42355
  16. Portret Terytorialny Gminy Tychowo w: Bank Danych Lokalnych GUS [online] [przeglądane: 25.09.2013] Dostępne w: http://www.stat.gov.pl/bdl/app/portret.display?p_czas=18&p_nts=16&p_tery=4405
  17. Parafia Matki Bożej Wspomnienia Wiernych w: Diecezja koszalińsko-kołobrzeska [online] [przeglądane: 26.09.2013] Dostępne w: http://www.koszalin.opoka.org.pl/new/p.php?m=6&p=26
  18. Graf Bukówko. Strona nieoficjalna [online] [przeglądane: 26.09.2013] Dostępne w: http://lksgrafbukowko.futbolowo.pl/index.php
  19. Organizacje pozarządowe w Gminie Tychowo [online] [przeglądane: 26.09.2013] Dostępne w: http://www.tychowo.pl/index.php/component/content/article/83-menu-gmina-tychowo/93-organizacje-pozarzadowe
  20. Plan imprez sportowo - rekreacyjnych w 2013 roku [online] [przeglądane: 26.09.2013] Dostępne w: http://www.tychowo.pl/images/stories/2013/Kal-impr/sport.pdf
  21. Przewodnik turystyczno-krajoznawczy po ziemi białogardzkiej, red. A. Świrko, Białogard, 2000, s.30-36.
  22. A. Świrko, Szlaki rowerowe i piesze na terenie Związku Miast i Gmin Dorzecza Parsęty, s. 104. ISBN 978-83751804-4-2
  23. Rejestr zabytków nieruchomych z wyłączeniem zabytków archeologicznych w powiecie białogardzkim w: Biuletyn Informacji Publicznej Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Szczecinie [online][przeglądane: 19.09.2013] Dostępne w: http://wkz.bip.alfatv.pl/strony/menu/9.dhtml
  24. A. Piotrowski, Powiat białogardzki. Zeszyt krajoznawczo-metodyczny, Szczecin, 2010, s.20-22.
  25. Przewodnik turystyczno-krajoznawczy po ziemi białogardzkiej, s. 30-36.
  26. J.M.Kosacki, Obóz lotników alianckich - Lager Luft IV w Modrolesie w: "Wędrowiec Zachodniopomorski", nr 1(11), 2004, s.28.
  27. Portret terytorialny gminy Tychowo w: Bank Danych Lokalnych GUS [online] [przeglądane: 24.09.2013] Dostępne w: http://www.stat.gov.pl/bdl/app/portret.display?p_czas=18&p_nts=16&p_tery=4405
  28. Portret terytorialny gminy Tychowo w: Bank Danych Lokalnych GUS [online] [przeglądane: 24.09.2013] Dostępne w: http://www.stat.gov.pl/bdl/app/portret.display?p_czas=18&p_nts=16&p_tery=4405
  29. Portret terytoeialny Gminy Tychowo w: Bank Danych Lokalnych GUS [online] [przeglądane: 25.09.2013] Dostępne w: http://www.stat.gov.pl/bdl/app/portret.display?p_czas=18&p_nts=16&p_tery=4405
  30. Uchwała NR XXXIX/266/09 rada Gminy w Tychowie z dnia 21 października 2009 r. w: Biuletyn Informacji Publicznej Urzędu Miejskiego w Tychowie [online] [przeglądane: 12.09.2013] Dostępne w: http://bip.tychowo.pl/fileadmin/user_upload/bip_files/urzad_miejski_w_tychowie/Prawo%20miejscowe/Uchwaly%202009/266%20-%20STATUT%20GMINY%20TYCHOWO.pdf
  31. Organy pomocnicze w: Biuletyn Informacji Publicznej Urzędu Miejskiego w Tychowie [online] [przeglądane: 17.09.2013] Dostępne w: http://bip.tychowo.pl/index.php?id=61771

Bibliografia

  • Przewodnik turystyczno-krajoznawczy po ziemi białogardzkiej, red. A. Świrko, Białogard, 2000.
  • Świrko A., Szlaki rowerowe i piesze na terenie Związku Miast i Gmin Dorzecza Parsęty. ISBN 978-83751804-4-2
  • Kosacki J.M., Obóz lotników alianckich - Lager Luft IV w Modrolesie w: "Wędrowiec Zachodniopomorski", nr 1(11), 2004.

Linki zewnętrzne

Zobacz też