Historia Czartoryi

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Wersja z dnia 09:30, 21 kwi 2015 autorstwa Busol (dyskusja | edycje) (Zastępowanie tekstu - "Kategoria:Pomeranica - do sprawdzenia" na "Kategoria:Pomeranica FB 2015")
(różn.) ← poprzednia wersja | przejdź do aktualnej wersji (różn.) | następna wersja → (różn.)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Czartoryja (dawniej Wedel) — wieś w gminie Chojna w powiecie gryfińskim.

Historia

Współczesna nazwa wsi błędnie nawiązuje do znanego z 1260 roku uroczyska Zartoren. Od swego zarania do 1945 roku wieś nazywała się Wedel, biorąc tę nazwę od rodu rycerskiego von Wedel, który był jej właścicielem w XIV–XV wieku. Najstarsza wzmianka o miejscowości pochodzi z 1386 roku.

Przed 1484 rokiem Czartoryja stała się własnością augustianów z Chojny. Z tego okresu pochodzącą najprawdopodobniej najstarsze zabytki z wyposażenia czartoryjskiego kościoła. Po reformacji i likwidacji klasztoru w latach 30. XVI wieku miejscowość przez kilkadziesiąt lat znajdowała się pod zarządem różnych urzędników. Następnie została włączona do domeny elektoralnej z siedzibą w Cedyni.

Czartoryja została spustoszona w czasie wojny trzydziestoletniej. W 1630 roku żołnierze armii cesarskiej splądrowali spichrze zbożowe i złupili kasę kościelną. Wieś wyniszczały także kontrybucje, głód i zarazy. Liczba ludności zmalała w tym okresie prawie o połowę.

W 1718 roku zbudowano w Czartoryi młyn wodny, którego relikty zachowały się do dziś. Na początku XIX wieku — po likwidacji domeny elektoralnej — Czartoryję przekształcono w dobra rycerskie. Ich właścicielem do 1945 roku była rodzina von Tresckow z Brwic. W 1929 roku wieś liczyła 141 mieszkańców oraz posiadała własną szkołę i gospodę.

Bibliografia

  • Gierke, Michał. O dziejach Czartoryi. "Gazeta Chojeńska" 2013, nr 44, s. 5.
  • Lichterfeld, J. Das Wedeller Kirchenrechnungsbuch vom Jahre 1601, „Die Neumark. Mitteilungen des Vereins für Geschichte der Neumark” 1926 (Jg. 3), Nr 10, s. 165-167;
  • Rymar, Edward. Reslawizacja nazw miejscowości na obszarze ziemi chojeńskiej i mieszkowickiej w latach 1945-1947. „Przegląd Zachodniopomorski” 1996, z. 3, s. 237-281.
  • Voss, Georg, Hoppe, Willy. Wedel. W: Die Kunstdenkmäler der Provinz Brandenburg, Schriftleitung E. Blunck, Bd. VII, T. 1: Kreis Königsberg (Neumark), H. III: Die nördlichen Orte. Berlin 1927, s. 280-281;

Zobacz też



Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Radosław Skrycki