Pałac (Siemczyno): Różnice pomiędzy wersjami

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Linia 4: Linia 4:
 
{{Dwór infobox
 
{{Dwór infobox
 
|dwór_nazwa          = Pałac w Siemczynie
 
|dwór_nazwa          = Pałac w Siemczynie
|dwór_grafika        =  
+
|dwór_grafika        = Pałac Siemczyno 01.jpg
 
|grafika_opis        =
 
|grafika_opis        =
 
|lokalizacja        =  
 
|lokalizacja        =  
Linia 12: Linia 12:
 
}}
 
}}
  
 +
[[Plik:Pałac Siemczyno 02.jpg|200px|right|thumb]]
 +
[[Plik:Pałac Siemczyno 03.jpg|200px|right|thumb]]
 +
[[Plik:Pałac Siemczyno 04.jpg|200px|right|thumb]]
 +
[[Plik:Pałac Siemczyno 05.jpg|200px|right|thumb]]
 +
[[Plik:Pałac Siemczyno 06.jpg|200px|right|thumb]]
 +
[[Plik:Pałac Siemczyno 07.jpg|200px|right|thumb]]
 +
[[Plik:Pałac Siemczyno 08.jpg|200px|right|thumb]]
 +
[[Plik:Pałac Siemczyno 09.jpg|200px|right|thumb]]
 +
[[Plik:Pałac Siemczyno 010.jpg|200px|right|thumb]]
 
==Historia siedziby rycerskiej w Siemczynie==
 
==Historia siedziby rycerskiej w Siemczynie==
 
W średniowieczu [[Siemczyno]] wchodziło w skład posiadłości zakonu templariuszy, następnie joannitów mających siedzibę na zamku w Drachimiu. Obok Siemczyna biegła granica państwowa pomiędzy Polską, Brandenburgią i księstwem Zachodniopomorskim. Obszar ten był powodem częstych konfliktów zbrojnych pomiędzy wspomnianymi wyżej państwami. Po przyłączeniu ziem klasztornych do Królestwa Polskiego w [[1438]] r. przekształcono je w starostwo niegrodowe (królewszczyzna) z siedzibą na zamku w Drachimiu. W [[1668]] r. starostwo oddane zostało w zastaw Brandenburgii. Wielki Elektor zaprowadził nowoczesną administracje państwową, jednak pewną formalną autonomie obszar zachował do pierwszego rozbioru Polski w [[1772]] r. Siemczyno położone było przy wschodniej granicy dawnego starostwa drachimskiego i częściowo należało do rodu von der Goltz, których osadzili tutaj joannici. Ok. [[1554]] r. Siemczyno staje się główną siedzibą tegoż rodu. Mimo, iż Goltzowie z okolic Drachimia od XV do XVII w. byli poddanymi króla polskiego, bardziej związani byli z kręgiem szlachty pomorskiej niż polskiej. W XV i XVI w. wraz z innymi przedstawicielami szlachty pomorskiej uczestniczą oni w rozbojach, napadając na kupców przemierzających przez Pomorze oraz Nową Marchie. Akcja zbrojna księcia pomorskiego Georga I w [[1531]] r. ukróciła ten proceder. W XVI i XVII w. Golzowie toczą ostre spory własnościowe ze starostami drachimskimi oraz rodem von Borcke z nowomarchijskiego [[Złocieniec|Złocieńca]], kończące się niekiedy akcjami zbrojnymi. Mimo, że formalnie do I rozbioru Polski przedstawiciele rodu Goltzów byli poddanymi króla polskiego, w XVII w. robią kariery w wojsku brandenburskim oraz saskim. W [[1678]] r. cesarz w Wiedniu potwierdził Joachimowi Rüdigerowi von der Goltz tytuł szlachecki oraz mianował go baronem Rzeszy (Reichsfreiherr). W [[1691]] r. tytuł ten potwierdził elektor brandenburski Fryderyk III (późniejszy król pruski Fryderyk I).<ref>Bahr, F. Das Goltzenschloss zu Heinrichsdorf. [W:] „Unser Pommerland“. Monatsschrift für das Kulturleben der Heimat. 17 Jahrgang 1932. s. 154-157; Bahr F., Georg Conrad Freiherr von der Goltz [W:] „Unser Pommernland”,, Jahrhang 17, 1932, s. 157-161; Leszczełowski J., Starostowie i Raubritterzy. [W:] „Zeszyty Siemczyńsko-Henrykowskie“. Tom I. Siemczyno 2013. s. 44-52; Leszczełowski J., Henrykowcy Golczowie. Siemczyno 2013.</ref>
 
W średniowieczu [[Siemczyno]] wchodziło w skład posiadłości zakonu templariuszy, następnie joannitów mających siedzibę na zamku w Drachimiu. Obok Siemczyna biegła granica państwowa pomiędzy Polską, Brandenburgią i księstwem Zachodniopomorskim. Obszar ten był powodem częstych konfliktów zbrojnych pomiędzy wspomnianymi wyżej państwami. Po przyłączeniu ziem klasztornych do Królestwa Polskiego w [[1438]] r. przekształcono je w starostwo niegrodowe (królewszczyzna) z siedzibą na zamku w Drachimiu. W [[1668]] r. starostwo oddane zostało w zastaw Brandenburgii. Wielki Elektor zaprowadził nowoczesną administracje państwową, jednak pewną formalną autonomie obszar zachował do pierwszego rozbioru Polski w [[1772]] r. Siemczyno położone było przy wschodniej granicy dawnego starostwa drachimskiego i częściowo należało do rodu von der Goltz, których osadzili tutaj joannici. Ok. [[1554]] r. Siemczyno staje się główną siedzibą tegoż rodu. Mimo, iż Goltzowie z okolic Drachimia od XV do XVII w. byli poddanymi króla polskiego, bardziej związani byli z kręgiem szlachty pomorskiej niż polskiej. W XV i XVI w. wraz z innymi przedstawicielami szlachty pomorskiej uczestniczą oni w rozbojach, napadając na kupców przemierzających przez Pomorze oraz Nową Marchie. Akcja zbrojna księcia pomorskiego Georga I w [[1531]] r. ukróciła ten proceder. W XVI i XVII w. Golzowie toczą ostre spory własnościowe ze starostami drachimskimi oraz rodem von Borcke z nowomarchijskiego [[Złocieniec|Złocieńca]], kończące się niekiedy akcjami zbrojnymi. Mimo, że formalnie do I rozbioru Polski przedstawiciele rodu Goltzów byli poddanymi króla polskiego, w XVII w. robią kariery w wojsku brandenburskim oraz saskim. W [[1678]] r. cesarz w Wiedniu potwierdził Joachimowi Rüdigerowi von der Goltz tytuł szlachecki oraz mianował go baronem Rzeszy (Reichsfreiherr). W [[1691]] r. tytuł ten potwierdził elektor brandenburski Fryderyk III (późniejszy król pruski Fryderyk I).<ref>Bahr, F. Das Goltzenschloss zu Heinrichsdorf. [W:] „Unser Pommerland“. Monatsschrift für das Kulturleben der Heimat. 17 Jahrgang 1932. s. 154-157; Bahr F., Georg Conrad Freiherr von der Goltz [W:] „Unser Pommernland”,, Jahrhang 17, 1932, s. 157-161; Leszczełowski J., Starostowie i Raubritterzy. [W:] „Zeszyty Siemczyńsko-Henrykowskie“. Tom I. Siemczyno 2013. s. 44-52; Leszczełowski J., Henrykowcy Golczowie. Siemczyno 2013.</ref>

Wersja z 15:08, 24 mar 2020

200px-Monobook icon.svg.png Ten artykuł jest w trakcie opracowywania. Prosimy nie edytować strony do czasu zniknięcia tej wiadomości. Nazwa użytkownika, który dodał tę wiadomość, jest wyświetlona na stronie historii.


200px-Obiekt zabytkowy znak.svg.png nr rej. z dnia [[]] [[]][1]
Pałac w Siemczynie
Pałac w Siemczynie


Pałac Siemczyno 02.jpg
Pałac Siemczyno 03.jpg
Pałac Siemczyno 04.jpg
Pałac Siemczyno 05.jpg
Pałac Siemczyno 06.jpg
Pałac Siemczyno 07.jpg
Pałac Siemczyno 08.jpg
Pałac Siemczyno 09.jpg
Pałac Siemczyno 010.jpg

Historia siedziby rycerskiej w Siemczynie

W średniowieczu Siemczyno wchodziło w skład posiadłości zakonu templariuszy, następnie joannitów mających siedzibę na zamku w Drachimiu. Obok Siemczyna biegła granica państwowa pomiędzy Polską, Brandenburgią i księstwem Zachodniopomorskim. Obszar ten był powodem częstych konfliktów zbrojnych pomiędzy wspomnianymi wyżej państwami. Po przyłączeniu ziem klasztornych do Królestwa Polskiego w 1438 r. przekształcono je w starostwo niegrodowe (królewszczyzna) z siedzibą na zamku w Drachimiu. W 1668 r. starostwo oddane zostało w zastaw Brandenburgii. Wielki Elektor zaprowadził nowoczesną administracje państwową, jednak pewną formalną autonomie obszar zachował do pierwszego rozbioru Polski w 1772 r. Siemczyno położone było przy wschodniej granicy dawnego starostwa drachimskiego i częściowo należało do rodu von der Goltz, których osadzili tutaj joannici. Ok. 1554 r. Siemczyno staje się główną siedzibą tegoż rodu. Mimo, iż Goltzowie z okolic Drachimia od XV do XVII w. byli poddanymi króla polskiego, bardziej związani byli z kręgiem szlachty pomorskiej niż polskiej. W XV i XVI w. wraz z innymi przedstawicielami szlachty pomorskiej uczestniczą oni w rozbojach, napadając na kupców przemierzających przez Pomorze oraz Nową Marchie. Akcja zbrojna księcia pomorskiego Georga I w 1531 r. ukróciła ten proceder. W XVI i XVII w. Golzowie toczą ostre spory własnościowe ze starostami drachimskimi oraz rodem von Borcke z nowomarchijskiego Złocieńca, kończące się niekiedy akcjami zbrojnymi. Mimo, że formalnie do I rozbioru Polski przedstawiciele rodu Goltzów byli poddanymi króla polskiego, w XVII w. robią kariery w wojsku brandenburskim oraz saskim. W 1678 r. cesarz w Wiedniu potwierdził Joachimowi Rüdigerowi von der Goltz tytuł szlachecki oraz mianował go baronem Rzeszy (Reichsfreiherr). W 1691 r. tytuł ten potwierdził elektor brandenburski Fryderyk III (późniejszy król pruski Fryderyk I).[2] W drugiej połowie XVII w. Siemczyno staje się główną siedzibą rodu von der Goltz. Wygląd oraz dokładna lokalizacja ówczesnego dworu pozostają nieznane. Wiadomo, że siedziby dworskie w XVI w. i pierwszej poł. XVII w. były stosunkowo niewielkimi, malowniczymi, swobodnie komponowanymi i zwartymi zespołami składającymi się z przeważnie skromnego dworu i sąsiadujących z nim różnych budynków inwentarskich (stajnie, kuchnia itp.). Siedziby takie otoczone były murem lub innym trwałym ogrodzeniem, nie rzadko poprzedzonym fosą – stanowiącą ochronę przed zwierzętami sąsiadami, a nawet własnymi chłopami. Możliwe, że w ziemi zachowały się zarysy tych budowli. Piętra dworów wykorzystywano często jako magazyny zbożowe lub spiżarnie. Dopiero w XVI w. zapoczątkowany został proces emancypacji politycznej i gospodarczej szlachty, która jeszcze w średniowieczu mieszkała przeważnie w chałupach typu saskiego wraz z inwentarzem żywym.[3] Z dużym prawdopodobieństwem można przyjąć, iż siedziba Golzów wyglądała podobnie. Reliktem dawnego siedemnastowiecznego założenia dworskiego jest prawdopodobnie nieregularny układ budynków gospodarczych z bramą przejazdową od ulicy (budynki wymurowano w XIX w.). Na jednym z budynków widnieje kamień z datą MDLXXXVI (1586) – zamontowany zapewne wtórnie w XIX w. Do dzisiejszego dnia uwagę wzbudza szereg stawów, które pierwotnie zapewne były częścią bliżej nie określonego systemu obronnego. Według regionalnego historyka Fritza Bahra budynek mieszkalny mógł być ryglowy w XVI w, natomiast murowany ok. 1640 r. Jako ciekawostkę można podać, że na obrazie przedstawiającym Berndta Henninga von Goltz z pocz. XVIII w. pokazane jest Siemczyno wraz z ówczesnym dworem. Widok ten jest raczej symboliczny i idealistyczny niż realistyczny. Malowidło przedstawia jednak duży zespół o zamkowym i obronnym jeszcze charakterze.[4]

Dzisiejszy pałac ufundował w latach 17221728 r. Henning Bendt von der Goltz.[5] Nowy okazały pałac wzniesiono obok starego zespołu dworskiego. Rezydencje w Siemczynie wybudowano w formach baroku klasycyzującego typowego dla architektury państwa pruskiego. Część Siemczyna należała w tym czasie już do pruskiej domeny państwowej w Drachimiu. Powstały w latach 20. XVIII w. barokowy zespół rezydencjonalny utrzymany był w typie pałaców francuskich entre cour et jardin (między dziedzińcem a ogrodem), co było ogólną zasadą wszystkich europejskich siedzib szlacheckich w tym czasie. Zespół w Siemczynie miał osiowy i symetryczny układ. W części środkowej usytuowany był pałac poprzedzony oficynami oraz reprezentacyjnym podjazdem. Za rezydencją rozciągał się geometryczny ogród z poprzecznie położonym stawem na osi.[6] Ogród zdobiły prawdopodobnie fontanny, po których zachował się częściowo system ceglanych podziemnych kanałów w których biegły drewniane rury.[7] Identyczny kanał, będący częścią wodociągu z 17291732 r. zachował się w Szczecinie na Placu Orła Białego w Szczecinie. Jedna z jego odnóg doprowadzała wodę do fontanny usytuowanej w ogrodzie pałacu Grumbkowa (obiekt nie istnieje). Pałac w Siemczynie założony został na planie prostokąta z niewielkimi ryzalitami bocznymi od strony ogrodu. Piętrowy budynek nakryto dachem mansardowym. Elewacje podzielono poziomo gzymsami oraz opięto lizenami boniowanymi w wielkim porządku. Wewnątrz powstała reprezentacyjna sień wejściowa z okazałymi schodami trójbiegowymi w typie „cesarskich” oraz okazały salon ogrodowy, którego wystrój częściowo zachował się w postaci narożnej niszy z konchową oraz kominka. W piwnicy znajdowały się pomieszczenia gospodarcze, prawdopodobnie stajnia. Ponieważ formy architektoniczne oraz rzut rezydencji siemczyńskiej są bardzo podobne do pałacu w Stolcu (pod Szczecinem) oraz innych zachodniopomorskich barokowych rezydencji można z dużym prawdopodobieństwem przyjąć, iż obie budowle mogły być zaprojektowane przez pruskiego urzędnika budowlanego tzw. „Landbaumeister”. Panowanie króla pruskiego Fryderyka Wilhelma I jest okresem narodzin nowoczesnej administracji budowlanej, oraz dużego ożywienia budowlanego. Dobrze wykształceni królewscy urzędnicy budowlani wznoszą nie tylko budowle publiczne ale również prywatne. Król udziela często subwencji na budowę domów mieszkalnych swoich urzędników. Budowle miały być oczywiście porządne i wygodne, ale skromne.[8] Sposób dekoracji elewacji oraz forma bryły obu rezydencji reprezentują typ charakterystyczny dla ówczesnej pruskiej architektury państwowej reprezentowanej np. przez ratusz w Prenzlau z lat dwudziestych XVIII w., dom poprawy w Szczecinie przy ul. Św Ducha z lat 17241726 (nie istnieje), czy budynki twierdzy szczecińskiej również z lat 20. XVIII w.

Synowie Bernda Henninga von Goltz robili karierę w wojsku pruskim, gdzie zajmowali wysokie stanowiska. Po śmierci generała Georga Konrada von Goltz odznaczonego orderem Poure de Merite, mowę pogrzebową w roku 1747 r. wygłosił sam król Fryderyk II Wielki. Georg Konrad był nie tylko wysokim oficerem, ale również członkiem honorowym Królewskiej Akademii Nauk w Berlinie (Königliche Akademie der Wissenschaften in Berlin). Georg Konrad przedstawiony został na płaskorzeźbie zdobiącej cokół bardzo znanego posągu konnego Fryderyka Wielkiego w Berlinie z 1851 r.[9]

W 1746 oraz 1751 r. Siemczyno odwiedził margrabia Brandenburg-Schwedt Fridrich Wilhelm von Hohenzollern (boczna linia), który utrzymywał bliskie przyjacielskie kontakty z Joachimem Kasimirem von Goltz. W czasie wojny siedmioletniej Siemczyno w 1758 r. i 1762 r. znalazło się na trasie przemarszu wojsk rosyjskich oraz pruskich. W dworze kwaterowali przemiennie oficerowie rosyjscy oraz pruscy.[10]

W 1793 r. majątek w Siemczynie staje się własnością rodu von Arnim. Heinrich August von Arnim rozbudował rezydencje od południa o okazałą dobudówkę[11], którą nakryto dachem dwuspadowym z naczółkiem. Artykulacja architektoniczna jest nietypowa dla końca XVIII w., więc prawdopodobnie pochodzi z XX w.[12] W skrzydle tym znajdowały się sypialnie oraz pokoje gościnne. Ok. 1796 r. zmodernizowano również korpus główny. W tym czasie zapewne powstały interesujące klasycystyczne malowidła iluzjonistyczne na suficie salonu ogrodowego. Imitowały one wnętrza świątyni nakrytej stropem kasetonowym z przezroczem wydzielonym galerią z balustradą. Głównym tematem malowideł było przedstawienie rydwanu Apolla, unoszącego się wysoko nad galerią.[13] Ściany zdobiły obicia z tkaniny, których wygląd jest obecnie nieznany.

W 1807 r. wojska francuskie splądrowały pałac w Siemczynie. Według regionalnego historyka Fritza Bahra siekierami i toporami porąbano mahoniowe meble inkrustowane szylkretem oraz mosiądzem. Rozbito cenną porcelanę, zniszczono drogie instrumenty muzyczne takie jak fortepian, wiolonczele oraz flety. Zerwano tapety i pochlapano atramentem malatury ścienne. Nie oszczędzono nawet kołder i poduszek. Podążający za Francuzami polscy maruderzy ograbili i zniszczyli bogatą bibliotekę pałacową. Okres napoleoński był katastrofą gospodarczą dla pruskiej (brandenburskiej, pomorskiej, nowomarchijskiej) szlachty. Blokada kontynentalna oraz kontrybucje doprowadziły wiele rodzin szlacheckich na skraj bankructwa. Pewnym świadectwem tych czasów jest prawdopodobnie kominek z psem usytuowany w jednej z sal. W odróżnieniu od pozostałych elementów wyposażenia kominek ma nieco bardziej prymitywny i ludowy charakter. Możliwe, że został wykonany przez taniego miejscowego rzemieślnika z Czaplinka lub Złocieńca.

W drugiej ćwierci XIX w. dobudowano do pałacu kolejne skrzydło od północy, utrzymane w typowych dla tego czasu formach. Zapewne w tym czasie na dachu korpusu głównego wybito charakterystyczne lukarny powiekowe, oraz przebudowano częściowo wnętrza. Kolejnych modernizacji wnętrz dokonano w czwartej ćwierci XIX w. lub na pocz. XX w. W tym czasie założono między innymi zachowane do dzisiaj w niektórych komnatach sztukaterie na suficie.

W XIX w. rozbudowano zespół folwarczny oraz założono park krajobrazowy. Jednak zespół budynków gospodarczych o nieregularnym układzie z bramą przejazdową po środku jest prawdopodobnie reliktem dużo starszego założenia. Dawny ogród barokowy stał się jego częścią i do dzisiaj zachowały się częściowo aleje grabowe.[14]

Siemczyno własnością Arnimów było do 1895 r., później posiadłość przechodziła z rąk do rąk. W latach 19071945 r. Siemczyno należało do rodu von Bredow.[15]

Prawdopodobnie po 1907 r. prowadzono prace tynkarskie przy pałacu. Artykulacja architektoniczna skrzydła południowego utrzymana jest w mocno „zmanierowanych” barokowo-klasycystycznych formach, charakterystycznych dla schyłkowego historyzmu z lat 10. i 20. XX w. Elewacje skrzydła południowego opięto szeregiem pilastrów na dwóch kondygnacjach. Pilastry zaakcentowano niszami oraz dekoracją ornamentalną nieco przypominająca ornament okuciowy popularny w sztuce z pierwszej połowy XVII w.

Po 1945 r. w pałacu mieścił się przez pewien czas szpital wojskowy. W 1947 r. dawna rezydencja szlacheckiego służyła jako przejściowa kwatera dla przesiedleńców z akcji „Wisła”. W 1950 r. w pałacu otwarto szkołę podstawową. W 19591960 r. w budynku dokonano gruntownego remontu[16], w trakcie którego zamalowano istniejące jeszcze w tym czasie malatury sali ogrodowej. Prawdopodobnie zniszczono lub zatynkowano również dekoracje okapu kominka. W latach 19591988 w budynku działała szkoła, oraz ośrodek kolonijny w czasie wakacji. W 1990 r. pałac sprzedano prywatnemu właścicielowi. Od 1999 r. zabytek jest w rękach prywatnych. Wyremontowano budynki gospodarcze i otwarto w nich hotel. Zabezpieczono pałac oraz uporządkowano park. Planowany jest gruntowny remont i rewitalizacja obiektu. Z inicjatywy właścicieli pałacu w 2004 r. zawiązano Henrykowskie Stowarzyszenie w Siemczynie, którego celem jest ratowanie i promowanie kultury regionu. Na terenie rezydencji organizowane są liczne imprezy kulturalne oraz konferencje naukowe. Wydawane jest między innymi czasopismo „Zeszyty Henrykowskie”

Opis obiektu

Zespół rezydencjonalny w Siemczynie położony jest w części środkowej wsi w zakolu głównej drogi wiejskiej. W niedalekim jego sąsiedztwie, po zachodniej stronie usytuowany jest kościół z dawną kaplicą. Usytuowana wzdłuż drogi rezydencja składa się z części pałacowo-parkowej od południa oraz gospodarczej (folwarcznej) od północy. Należy zauważyć, iż na terenie dawnego folwarku można wyodrębnić dwie grupy budynków zróżnicowane pod względem kompozycyjnym: zwartej zabudowy o nieregularnym układzie z bramą przejazdową po środku – po stronie północno-zachodniej, oraz wolnostojących budynków o regularnym układzie – po stronie północno-wschodniej. Pomiędzy folwarkami usytuowany jest duży staw. Zespół pałacowy składa się z pałacu – w części środkowej, dwóch oficyn i reprezentacyjnego podjazdu – od zachodu, oraz parku – od wschodu i południa. W parku, na osi pałacu usytuowana jest okazała polana z prostokątnym stawem. Niewielki owalny staw położony jest po północnej stronie pałacu. Na terenie parku zachowały się XVIII i XIX-wieczne aleje.

Pałac założony jest na planie prostokąta z dużą dobudówką (kon. XVIII w.) od południa, oraz niedużym skrzydłem bocznym (2 ćw. XIX w.) od północy. Do korpusu głównego od wschodu (od ogrodu) przylegają dwa ryzality po bokach oraz oranżeria po środku. W pobliżu stawu zachowały się relikty dawnych reprezentacyjnych murowanych schodów. Cały budynek jest podpiwniczony. Bryłę pałacu tworzą piętrowy korpus główny, piętrowa dobudówka południowa oraz parterowe skrzydło północne. Pałac nakryto wysokimi dachami: mansardowym –nad korpusem głównym, dwuspadowym naczółkowym –nad dobudówką oraz skrzydłem.

Pałac jest budynkiem murowanym. Piwnice skrzydła północnego obłożono kamienną okładziną z łamanego kamienia o gładkim licu i niedokładnie opracowanych powierzchniach stycznych. Pomieszczenie piwnicy nakryto sklepieniem krzyżowym w korpusie głównym, oraz kolebkowym w dobudówce i skrzydle bocznym.

Elewacje barokowego korpusu głównego podzielono gzymsami oraz opięto lizenami boniowanymi w wielkim porządku. Fasadę akcentuje po środku ryzalit pozorny zwieńczony trójkątnym szczytem. Dobudówkę południową opięto na dwóch kondygnacjach szeregiem pilastrów zaakcentowanych niszami oraz dekoracją ornamentalną o barokowo-manierystycznym charakterze. Północne skrzydło boczne ujęto boniowanymi lizenami w narożach oraz zaakcentowano boniami na wysokości piwnicy. Cały budynek przepruto oknami prostokątnymi, jedynie skrzydło boczne zaakcentowano oknami zamkniętymi łukami pełnymi w szczytach.

Wnętrza pałacu mają dwutraktowy układ wnętrz w korpusie i skrzydle bocznym oraz półtora traktowy z korytarzem w dobudówce południowej. Poszczególne pomieszczenia połączone są amfiladowo. Na osi środkowej korpusu usytuowana jest sień wejściowa – od frontu, oraz salon ogrodowy – od strony parku (wschodu). Najbardziej reprezentacyjny charakter pośród pomieszczeń pałacowych ma obecnie sień wejściowa. Założone na osi środkowej okazałe schody trójbiegowe typu „cesarskiego” oparto na dużych pełnołukowych arkadach. Filary arkad akcentują potężne pilastry w wielkim porządku. Na osi schodów znajdują się drzwi prowadzące do salonu ogrodowego, które otrzymały bogato zdobione obramienie. Na uwagę zasługuje bardzo interesująca, bogato rzeźbiona drewniana balustrada w formie plecionki. |Pierwotnie W salonie ogrodowym (niegdyś najpiękniejszym pomieszczeniu w całym pałacu) z dawnego wyposażenia zachowała się jedynie nisza z konchą oraz dolna, paleniskowa część barokowego kominka. Na ścianach rozpoznać można jeszcze fragmenty drewnianych ram po dawnym obiciu z tkaniny. Ślady na ścianach pozwalają z dużym prawdopodobieństwem przyjąć, iż pod dzisiejszą farbą zachowały się dawne klasycystyczne iluzjonistyczne malatury na suficie. W jednym z pomieszczeń w dobudówce południowej zachowały się sztukaterie z końca XIX w. lub pocz. XX w. Z dawnego wyposażenia pałacu przetrwały ponadto dwa kominki. Jeden z nich zdobi płaskorzeźba przedstawiająca psa. Obok widnieje łacińska sentencja wypowiedziana przez Arystofanesa: Latratu fures excepi, mutus amantes; Sic placui domino, sic placui dominae. Co znaczy: Szczekaniem przeganiałem złodziei, ciszą sprzyjałem kochankom, jedno było miłe panu, drugie pani. Drugi kominek złożony został z zabytkowych osiemnastowiecznych kafli piecowych.

Przypisy

  1. Wojewódzki rejestr zabytków, w: Biuletyn Informacji Publicznej Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Szczecinie [online] [Przeglądany 10.08.2013] Dostępny w: http://wkz.bip.alfatv.pl/strony/menu/9.dhtml
  2. Bahr, F. Das Goltzenschloss zu Heinrichsdorf. [W:] „Unser Pommerland“. Monatsschrift für das Kulturleben der Heimat. 17 Jahrgang 1932. s. 154-157; Bahr F., Georg Conrad Freiherr von der Goltz [W:] „Unser Pommernland”,, Jahrhang 17, 1932, s. 157-161; Leszczełowski J., Starostowie i Raubritterzy. [W:] „Zeszyty Siemczyńsko-Henrykowskie“. Tom I. Siemczyno 2013. s. 44-52; Leszczełowski J., Henrykowcy Golczowie. Siemczyno 2013.
  3. Walkiewicz R., Szlacheckie dwory i pałace na Pomorzu Zachodnim w okresie renesansu i baroku. [W:] Zeszyty Siemczyńsko-Henrykowskie, Tom III. Siemczyno 2013, s. 108-122.
  4. Bahr F., Das Goltzenschloss zu Heinrichsdorf, op. cit. s. 154-157.
  5. Duncker A., Ländliche Wohnsitze, Schlösser und Residenzen der riterschaftlichen Grundbesitzer in der Preussichen Monarchie nebst den Königlichen Famielien-, und Haus-Fideicommiss-Schatull-Gütern in naturgetreuen, künstlerich ausgefürten, farbigen Darstellungen nebst behleitenden Text. V Band, Berlin 1862-1863, hasło: Heinrichsdorf.
  6. Kalita-Skwirzyńska K., Siemczyno. Dokumentacja historyczno-architektoniczna. Szczecin 1976. Maszynopis w zbiorach NID. OT. Szczecin, s. 12-18.
  7. Grecki H., Park Pałacowy. Ewidencja ogólna dendrologiczna. Szczecin 1992. Maszynopis w zbiorach NID. OT. Szczecin.
  8. Walkiewicz R., Szlacheckie dwory i pałace na Pomorzu Zachodnim w okresie renesansu i baroku. [W:] „Zeszyty Siemczyńsko-Henrykowskie”, Tom III. Siemczyno 2013, s. 108-122.
  9. Bahr F., Georg Conrad Freiherr von der Goltz., op. cit., s. 157-161.
  10. Bahr F., Das Goltzenschloss zu Heinrichsdorf., op.cit., s. 153-157.
  11. Bahr F., Das Goltzenschloss zu Heinrichsdorf., op.cit., s. 153-157.
  12. Kalita-Skwirzyńska K., op. cit., s. 22-23.
  13. Zdjęcia stropu z lat 50. XX [w]: K. Kalita-Skwirzyńska, op. cit.
  14. Grecki H., op. cit.
  15. Bahr F., Das Goltzenschloss zu Heinrichsdorf., op. cit., s. 153-157; M. Bredow, Geschichte der Famielie von Bredow in Heinrichsdorf. [W:] „Zeszyty Siemczyńsko-Henrykowskie“. Tom I. Siemczyno 2013. s. 36-43.
  16. Połeć K., Powojenne losy pałacu w Siemczynie. [W:] „Zeszyty Siemczyńsko-Henrykowskie”. Tom I. Siemczyno 2013. s. 68-79.

Bibliografia

  • Bahr F., Das Golzen-Schloss zu Heinrichsdorf. [w]: „Unser Pommernland”, Jahrhang 17, 1932, s. 153-157
  • Bahr F., Georg Conrad Freiherr von der Goltz [w]: „Unser Pommernland”,, Jahrhang 17, 1932, s. 157-161
  • Bąk L., Ziemia wałecka w dobie reformacji i kontrreformacji w XVI –XVIII w. Piła 1999r.
  • Bredow, M. Geschichte der Famielie von Bredow in Heinrichsdorf. [w]: „Zeszyty Siemczyńsko-Henrykowskie”. Tom I. Siemczyno 2013. s. 30-43
  • Kalita-Skwirzyńska K., Siemczyno, pałac. Dokumentacja historyczno-architektoniczna. Szczecin 1976. W zbiorach NiD, OT Szczecin.
  • Leszczełowski J., Henrykowscy Golczowie. Siemczyno 2013
  • Leszczełowski J., Starostowie i Raubritterzy. „Zeszyty Siemczyńsko-Henrykowskie”. Tom I. Siemczyno 2013. s. 44-52
  • Połeć K., Powojenne losy pałacu w Siemczynie. [w]: „Zeszyty Siemczyńsko-Henrykowskie”. Tom I. Siemczyno 2013. s. 68-79

Linki zewnętrzne



Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Radosław Walkiewicz