Andrzej Fabrycy

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Andrzej Lech Fabrycy
chemik, dr hab. prof.nadzw.,
dziekan WTiICh, prorektor PS,
dyrektor Instytutu Chemii Podstawowej
Data urodzenia 15 maja 1927
Miejsce urodzenia Sosnowiec
Data śmierci 12 lutego 1979
Miejsce śmierci Szczecin
Miejsce spoczynku Cmentarz Centralny, Aleja Zasłużonych
Lokalizacja grobu zobacz na mapie
Tytuły i nagrody Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski,
Złoty Krzyż Zasługi,
Brązowy Medal „Za zasługi dla obronności kraju”, Odznaka 1000-lecia Państwa Polskiego
Narodowość polska


Andrzej Lech Fabrycy (ur. 15 maja 1927 w Sosnowcu, zm. 12 lutego 1979 w Szczecinie) – chemik-organik, profesor Politechniki Szczecińskiej.

Życiorys

Urodził się i uczęszczał do szkoły w Sosnowcu[1][2]; maturę zdał w IV Liceum Ogólnokształcącym im. Stanisława Staszica[3]. W czasie okupacji niemieckiej pracował w latach 1944–1945 jako laborant w laboratorium chemicznym stalowni. Po II wojnie światowej studiował na Wydziale Chemicznym Politechniki Śląskiej w Gliwicach (dyplom otrzymał w 1951 r.) i pracował w Biurze Projektów Przemysłu Papierniczego w Zabrzu (1949–1952). W następnych latach odbył aspiranturę w Leningradzkim Instytucie Technologicznym i uzyskał stopień w kandydata nauk chemicznych (odpowiednik stopnia doktora) w roku 1954 r., po czym został zatrudniony w Politechnice Śląskiej, w latach 1956–1962 na stanowisku adiunkta[1].

Od roku 1962 mieszkał w Szczecinie i pracował na Wydziale Technologii i Inżynierii Chemicznej Politechniki Szczecińskiej. Był w latach[1]:

  • 1962–1969 – kierownikiem Katedry Chemii Organicznej,
  • 1969–1979 – dyrektorem Instytutu Chemii Podstawowej,
  • 1966–1972 – prorektorem PS do spraw nauki,
  • 1973–1979 – dziekanem wydziału.

Był promotorem w 11 przewodach doktorskich i 48 prac magisterskich oraz recenzentem 20 prac doktorskich i habilitacyjnych[2].

Pełnił funkcję prezesa zarządu Szczecińskiego Oddziału Polskiego Towarzystwa Chemicznego. Był członkiem Komitetu Nauk Chemicznych PAN w Warszawie i Prezydium Komisji Nauk Chemicznych Oddziału PAN w Poznaniu, Rady Naukowej Instytutu Przemysłu Organicznego w Warszawie[2].

Zmarł w Szczecinie w wieku 52 lat i został pochowany na Cmentarzu Centralnym w Alei Zasłużonych[4].

Zakres badań naukowych

Zainteresowania naukowe Andrzeja Fabrycego mieściły się w obszarze zgodnym ze specjalnością ośrodków zagranicznych, w których przebywał na stażach naukowych, w tym leningradzkiej szkoły naukowej E.D. Wenus-Daniłowej (uczennicy A.E. Faworskiego) i szkoły Roberta Wizingera w Bazylei (chemia barwników). Prowadził m.in. chemiczne i fizykochemiczne badania pochodnych furanu, soli furyliowych, ftalanów, hydroksyftalanów. Jest uważany za twórcę szkoły naukowej związków heterocyklicznych[2].

Wspólnie z doktorantami opracował metody syntezy wielu nowych barwników cyjaninowych i hemicyjaninowych oraz nowych leków i preparatów bakteriostatycznych[2]. Jest twórcą lub współtwórcą technologii otrzymywania, m.in. odczynników analitycznych dla Polskich Odczynników Chemicznych w Gliwicach oraz Thymazenu (lek przeciwhistaminowy) i 1-metylo-2-(2-hydroksyetylo)-pirolidyny (półprodukt w technologii innego leku przeciwhistaminowego – Tavegylu) dla Warszawskich Zakładów Farmaceutycznych[1].

Publikacje

Andrzej Fabrycy jest autorem lub współautorem czterech patentów i ok. 80 artykułów naukowych, np.[2]:

  • Zofia Wichert, Andrzej Fabrycy, New synthesis of coloured dihydrofurylium salts[5],
  • Andrzej Fabrycy, Anna Pawlak, 1,2,2-Trimethyl-3-methylenindolin[6],
  • Andrzej Fabrycy i wpółpr., Sposób wytwarzania 1-metylo-2-(2-hydroksyetylo)pirolidyny[7],
  • Andrzej Fabrycy, Zofia Wichert, Eine neue Synthese von 3-Benzoylmethylen-2,3-dihydrofuranen[8]

Odznaczenia i wyróżnienia

Otrzymał złotą odznakę honorową „Za zasługi dla Województwa Gorzowskiego” oraz nagrody Ministra Oświaty i Szkolnictwa Wyższego (trzykrotnie) i rektor a PS (ok. 20-krotnie)[2].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Regina Dobrzeniecka: Fabrycy Andrzej Lech. W: Praca zbiorowa, red. Tadeusz Białecki: Encyklopedia Szczecina. T. 1. Szczecin: Uniwersytet Szczeciński, Instytut Historii, Zakład Historii Pomorza Zachodniego, 1999, ss. 236–237. ISBN 83-7241-089-5. 
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 Andrzej Fabrycy, prof. dr hab. inż.. W: Praca zbiorowa: Wydział Technologii i Inżynierii Chemicznej; 50 Lat Wydziału 1945–1997. Szczecin: Wydawnictwo Uczelniane PS, 1997, ss. 95–96. ISBN 83-87423-35-1. 
  3. 3,0 3,1 Absolwenci z tytułem profesorskim i innymi tytułami naukowymi. W: IV Liceum Ogólnokształcące im. Stanisława Staszica [on-line]. www.staszic.edu.pl. [dostęp 2012-12-04].
  4. 4,0 4,1 Cmentarz Centralny w Szczecinie. Aleja zasłużonych. www.cmentarzcentralny.szczecin.pl/pomniki-i-miejsca-pamici. [dostęp 2012-12-04].
  5. 5,0 5,1 Zofia Wichert, Andrzej Fabrycy: New synthesis of coloured dihydrofurylium salts. W: Monatshefte für Chemie / Chemical Monthly Vol. 110, Issue 5 [on-line]. September/Oktober 1979. [dostęp 2012-12-05]. ss. 1263-1265.
  6. 6,0 6,1 Andrzej Fabrycy, Anna Pawlak: 1,2,2-Trimethyl-3-methylenindolin. W: Zeitschrift für Chemie, Vol. 15, Issue 5 [on-line]. onlinelibrary.wiley.com, Mai 1975. [dostęp 2012-12-05]. ss. 190–191.
  7. 7,0 7,1 Andrzej Fabrycy, Stanisław Bal, Janusz Baran, Zofia Wichert-Tur: Sposób wytwarzania 1-metylo-2-(2-hydroksyetylo)pirolidyny. W: Patent tymczasowy PL91993B2 [on-line]. tech.money.pl. [dostęp 2012-12-05].
  8. 8,0 8,1 Andrzej Fabrycy, Zofia Wichert: Eine neue Synthese von 3-Benzoylmethylen-2,3-dihydrofuranen. W: Liebigs Annalen der Chemie, Issue Liebigs Annalen der Chemie Liebigs Annalen der Chemie, Vol. 1980, Issue 11 [on-line]. onlinelibrary.wiley.com, 5 Dezember 1980. [dostęp 2012-12-05]. ss. 1744–1750.




IES64.png
Autor opracowania: Joanna Kosmider