Historia ziemi kinieckiej

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Ziemia kiniecka — zaginione terytorium znane z przekazów historycznych z XIII wieku. Jego ośrodkiem był gród określany jako Chinz (również Chintz, Chins, Chynez, Kinch, Krach, Kenitz, Chintze).

Wokół lokalizacji tego grodu toczyła się swego czasu długa i burzliwa dyskusja, która nie została do dziś jednoznacznie rozstrzygnięta. Dyskusja rozpoczęła się w 1898 roku, gdy w swej obszernej pracy o początkach miasta Chojny Robert Reiche opierając się głównie na badaniach językowych, przedstawił hipotezę o tożsamości tego miasta z legendarnym grodem Kenitz, w którym miałby zostać pochowany w 1187 r. książę pomorski — najprawdopodobniej Bogusław I. Gród ów wzmiankowany był w przekazie Cronica de ducatu stetinensi z drugiej połowy XV wieku. Pogląd ten spotkał się ze zdecydowanym sprzeciwem Paula van Niessena, który wzmiankowany gród utożsamiał z innym, znanym ze źródeł z XIII w. zaginionym ośrodkiem terytorialnym Chinz i poszukiwał go w Cedyni.

W odpowiedzi na to Robert Reiche przedstawił obszerną argumentację za zasadnością swej hipotezy, podkreślając przy tym, że nie należy łączyć Chinz i Kenitz, gdyż jego zdaniem tego pierwszego należało szukać gdzieś w okolicy Mieszkowic, a drugi tożsamy miałby być z Chojną. Paul van Niessen nie zmienił jednak swego zdania, podpierając je kolejnymi argumentami. Do dyskusji włączył się także slawista serbołużycki Ernst Mucke (Arnost Muka), który krytykował błędne metody językoznawcze Roberta Reichego.

Obecnie w sprawie lokalizacji tajemniczych grodów najczęściej przyjmuje się propozycję przedstawioną przez Józefa Sporsa, który — podobnie jak P. v. Niessen — założył, że Kenitz i Chinz to jeden i ten sam ośrodek, a następnie utożsamił go z grodem Neutrebbin na prawym brzegu Odrzycy w łęgu odrzańskim.

Hipotezę tę nieco zmodyfikował Edward Rymar, twierdząc, że gród znajdował się w pobliskim Kienitz — lokalizacja ta była wcześniej odrzucana, ponieważ w Kienitz nie stwierdzono dotychczas śladów grodu wczesnośredniowiecznego. Zdaniem Edwarda Rymara grodzisko mogło zostać zniszczone przez kilkusetletnią działalność Odry w tym regionie.

Warto zaznaczyć, że Józef Spors zignorował wskazywaną przez Roberta Reichego odrębność grodów Kenitz i Chinz. Nie zwrócił także uwagi na czynione przez Paula van Niessena wątpliwości, co do prawidłowego odczytu najważniejszego dokumentu źródłowego w tej sprawie, czyli donacji dziesięcin dla templariuszy w 1235 roku. Wydaje się, że kwestia lokalizacji grodu wymaga ponownego rozpatrzenia i wnikliwszej analizy dostępnych danych.

Hipoteza o pochówku księcia Bogusława I w grodzie Kenitz została podważona przez Edwarda Rymara, który przekonująco wykazał, że książę ów został pochowany na Uznamiu.

Bibliografia

  • Mucke, Ernst. Die slavischen Ortsnamen der Neumark. „Schriften des Vereins für Geschichte der Neumark”, H. 7, s. 179–180.
  • Mucke, Ernst. Zur Berichtigung und Abwehr. "Schriften des Vereins für Geschichte der Neumark", H. 13, s. 251–257.
  • Nießen, Paul von. Die Lage der burg „Chinz” und ihres Gebiets. „Schriften des Vereins für Geschichte der Neumark”, H. 10, s. 73–87.
  • Nießen, Paul von. Noch einmal die Lage der Burg und des Territoriums Chinz. "Schriften des Vereins für Geschichte der Neumark", H. 13, s. 227–250.
  • Reiche, Robert. Bausteine zur Geschichte der Stadt Königsberg in der Neumark während des Mittelalters. Wissenschaftliche Beilage zum Jahresbericht des Friedrich-Wilhelm-Gymnasiums zu Königsberg Nm. — Ostern 1898. Progr. No. 79. Königsberg i. Neumark 1898.
  • Reiche, Robert. Und dennoch Kenitz-Kinąć-Königsberg, „Schriften des Vereins für Geschichte der Neumark”, H. 12, s. 81–214.
  • Rymar, Edward. Klucz do ziem polskich czyli dzieje ziemi lubuskiej aż po jej utratę przez Piastów i ugruntowanie władzy margrabiów brandenburskich, Gorzów Wlkp. 2007, s. 55, przyp. 189.
  • Rymar, Edward. Miejsce pochowania książąt pomorskich (XII–XVII w.). "Materiały Zachodniopomorskie" 1983, t. XXIX, s. 160–161 (nr 90), 181 (nr 245).
  • Spors, Józef. Lokalizacja grodu i ziemi kinieckiej. "Roczniki Historyczne" 1986, r. LII, s. 113–140.



Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Michał Gierke