Jadwiga Jackowska

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jadwiga Jackowska
ekolog, popularyzator polskiej kultury i przyrody, nauczyciel akademicki, publicystka, żołnierz AK, animator organizacji kombatanckich i kresowych
brak zdjecia
Jadwiga Jackowska
Data urodzenia 7 marca 1915
Miejsce urodzenia Wiedeń
Data śmierci 4 stycznia 2006
Miejsce śmierci Szczecin
Miejsce spoczynku Cmentarz Centralny w Szczecinie (kw. 58B-20-3)
Lokalizacja grobu zobacz na mapie


Jadwiga Jackowska (1915-2006) – ekolog, popularyzator polskiej kultury i przyrody, nauczyciel akademicki, publicystka, żołnierz AK, animator organizacji kombatanckich i kresowych


Okres międzywojenny

Jadwiga z Kornagów Jackowska urodziła się 7 marca 1915 roku w Wiedniu. Jej ojcem był Dominik Kornaga (1880–1944), bankowiec, w okresie międzywojennym I prokurent Banku Polskiego we Lwowie, a matką Wincentyna Zeremba-Grabowska (1880–1945), nauczycielka we lwowskich szkołach. Jej rodzice w 1917 r. przeprowadzili się z Wiednia do Lwowa a w na przełomie 1918/1919 roku przeżyli dramatyczne oblężenie Lwowa przez wojska ukraińskie. W domu Kornagów, który kształtował małą Jadwigę, debatowano o Polsce, polityce, budowie państwa, a z racji zainteresowań zawodowych Dominika Kornagi rozmawiano o gospodarce i wielkich inwestycjach przedwojennej Polski. Kornagowie wiele też podróżowali po Polsce, a także po Europie, co wywarło istotny wpływ na rozwój Jadwigi. 1 września 1925 roku Jadwiga Kornażanka została uczennicą Państwowego Gimnazjum Żeńskiego im Królowej Jadwigi we Lwowie. Doświadczenie jagiellońskiej mozaiki narodowościowej i tolerancji, jak również atrakcyjność polskiej kultury – która polonizowała przedstawicieli różnych narodów – było szczególnie żywe właśnie we Lwowie, miejscu zdumiewającej asymilacji. Nie dziwi zatem, że nauka w Gimnazjum Królowej Jadwigi, którą Jadwiga Kornażanka zakończyła maturą w czerwcu 1933 roku, ukształtowała ją na całe życie. Mimo wyraźnych uzdolnień humanistycznych, ku zaskoczeniu swoich rodziców zamiast Uniwersytetu Jana Kazimierza wybrała Politechnikę i została przyjęta na Oddział Rolniczy Wydziału Rolniczo-Lasowego Politechniki Lwowskiej w Dublanach. Brała udział w historycznej I Pielgrzymce Akademickiej na Jasną Górę, która się odbyła 24 maja 1936 roku. Pielgrzymka wiązała się z 280. rocznicą ślubów Jana Kazimierza w katedrze lwowskiej (1656) i zgromadziła niespotykaną w tamtych czasach rzeszę 19 000 studentów reprezentujących wszystkie ówczesne środowiska akademickie. 7 lipca 1938 r. wyszła za mąż za poznanego na studiach Jerzego Jackowskiego (1912 – 1976). Zamieszkała w Hubinie na Wołyniu, a obowiązki rodzinne, macierzyństwo, także wybuch wojny i kolejne okupacje Lwowa spowodowały, że musiała przerwać studia.

II wojna światowa i Ziemie Odzyskane

Lata 1939-1945 spędziła wraz z rodziną we Lwowie i w jego okolicach. W dniu 2 grudnia 1942 roku została zaprzysiężona jako żołnierz AK ps. „Jadwiga”. Zajmowała się żmudnym przepisywaniem materiałów szkoleniowych i informacyjnych, kolportażem prasy podziemnej i prowadziła punkt kontaktowy. Szczegółowe przeżycia w tego czasu opisała w wydanych pośmiertnie wspomnieniach (Jadwiga Jackowska, Jan Maria Jackowski, Znad Dniepru nad Odrę. Wspomnienia matki i syna, Warszawa 2008, s. 7-79).

W sierpniu 1945 roku, po dramatycznych naradach z mężem, Jackowscy zdecydowali się na wyjazd z ukochanego Lwowa tak zwanym „transportem” (1/3 bydlęcego wagonu na rodzinę i dobytek). Początkowo osiedlili się w Klosnowie. Tam Jadwiga Jackowska zaczęła pracować zawodowo - od roku szkolnego 1946/1947 została nauczycielką w Szkole Rolnej w Krojantach. W 1947 roku zamieszkali w Elblągu. Jadwiga Jackowska wznowiła naukę w Warszawie, w Szkole Głównej Gospodarstwa Wiejskiego. Ponieważ w Dublanach był inny program studiów, to po analizie jej indeksu stwierdzono, że musi uzupełnić wiele przedmiotów. Z uśmiechem godziła prowadzenie domu, pracę zawodową oraz wychowywanie małych córek z realiami częstego dojeżdżania do Warszawy. Dyplom inż. rolnika i magistra nauk agrotechnicznych uzyskała 20 grudnia 1949 roku. Po ukończeniu studiów podjęła pracę w Głównym Instytucie Torfowym w Elblągu jako starszy asystent. W 1952 roku Jackowscy przenieśli się do Olsztyna, a Jadwiga Jackowska podjęła pracę jako starszy asystent w Katedrze Zootechniki Wyższej Szkoły Rolniczej w Olsztynie-Kortowie. W sierpniu 1959 roku nastąpiła kolejna przeprowadzka – do Szczecina.

Okres szczeciński

W Grodzie Gryfa Jackowscy mieszkali najdłużej: Jerzy 17 lat, a Jadwiga połowę swojego życia, bo aż prawie 47 lat. Oboje mając wykształcenie przyrodnicze, byli pod urokiem przyrodniczo-krajobrazowych walorów Pomorza Zachodniego, które z racji swoich zajęć zawodowych doskonale znali. Jadwiga Jackowska poza pracą wykładowcy na Wyższej Szkole Rolniczej w Szczecinie zajęła się czynnie ochroną przyrody, była pilotem wycieczek zagranicznych, przewodnikiem po mieście. Była Przodownikiem Górskiej Odznaki Turystycznej i współzałożycielem Klubu Tatrzańskiego w Szczecinie. Doskonale znała całe pasmo polskich gór od Karkonoszy po szczyt Halicz. Lecz najbardziej ukochane były Tatry i Zakopane, które regularnie odwiedzała od 1922 roku. Oprowadzała po polskich górach wiele grup młodzieży i turystów zagranicznych. W 1969 roku, po okresie pracy w Wyższej Szkole Rolniczej w Szczecinie, zaczęła prowadzić biuro organizacyjne Zarządu Okręgu Ligi Ochrony Przyrody w Szczecinie. Wprowadzała nietypowe jak na ówczesne czasy metody działania. Łączyła we wspólnym działaniu środowiska leśników i przyrodników, ludzi kultury i nauki, młodzieży szkolnej i akademickiej, takie jak Okręgowe Sejmiki Młodzieży LOP dla kilkusetosobowej grupy młodzieży z całego województwa. Przygotowywała okazjonalne foldery i wydawnictwa skierowane szczególnie do turystów odwiedzających wybrzeże, a w prasie popularnej publikowała artykuły i materiały przybliżające wiedzę o faunie i florze Pomorza Zachodniego. Organizowała ogólnopolskie konkursy oraz turnieje wiedzy krajoznawczej i przyrodniczej. Były to akcje długotrwałe i wieloetapowe, z cennymi nagrodami. Wpierw na łamach prasy ilustrowanej, w „Panoramie Północy” i „Światowidzie”, opracowywała pytania konkursowe ze specjalnym formularzem na odpowiedzi, które należało nadesłać, by zakwalifikować się do następnego etapu, następnie odbywały się finały z udziałem mediów. Inicjowała wiele interwencji w sytuacjach zagrożeń dla środowiska naturalnego oraz wspierała działania Straży Ochrony Przyrody. W 1972 roku została wybrana do Prezydium Zarządu Okręgu Ligi Ochrony Przyrody w Szczecinie i była członkiem kolejnych zarządów pełniąc do 1979 roku funkcję wiceprezesa Zarządu Wojewódzkiego Ligi Ochrony Przyrody. Poza zarządzaniem działaniami bieżącymi LOP w województwie szczecińskim, organizowała konferencje, sesje i sympozja, wyjazdy szkoleniowe na obszarze całej Polski dla środowiska ekologów oraz obozy wędrowne dla młodzieży pragnącej pogłębiać wiedzę przyrodniczą. Po śmierci męża – {Jerzy Jackowski|Jerzego Jackowskiego]] (30.09.1976), choć już przeszła na emeryturę to nadal pracowała i była aktywna społecznie. Poza animowaniem działań na rzecz ochrony środowiska, jeździła z licznymi prelekcjami, czynnie włączyła się w działalność kręgu, który, gdy było już to możliwe, powołał do życia Towarzystwo Miłośników Lwowa i Kresów Południowo-Zachodnich. Udzielała się w środowisku akowskich kombatantów. W jej mieszkaniu przy ul. Żubrów 1 inicjowała niezliczone spotkania, które były zaczynem wielu działań. Aktywnie uczestniczyła w pracach szczecińskiego środowiska katolickiego zogniskowanego wokół Michała Plater-Zyberk, które na fali zmian 1980 roku utworzyło Szczeciński Klub Katolików. Ponieważ nie został on zarejestrowany jako Klub Inteligencji Katolickiej, czym de facto był, to w okresie stanu wojennego nie został zawieszony i w ograniczony sposób mógł prowadzić dalszą działalność. Jadwiga Jackowska wiele podróżowała po Europie, Azji Środkowej i Bliskim Wschodzie. Zwiedziła prawie wszystkie kraje europejskie. Lata dziewięćdziesiąte to czas nasilającej się boleśnie odczuwanej osteoporozy, która coraz bardziej ograniczała możliwości ruchowe. Nie dawała się dolegliwościom, nadal podróżowała, bardzo wiele czytała, prowadziła ożywioną korespondencję i bardzo interesowała się otaczającym światem. Była osobą zorientowaną w meandrach życia politycznego. Wzrastała przecież w atmosferze ogromnego entuzjazmu z odrodzenia się po latach zaborów niepodległej Ojczyzny w 1918 roku, życie dojrzałe przypadło na ponury okres PRL, wiek sędziwy był pełen zatroskania i refleksji nad drogami i bezdrożami III Rzeczpospolitej. Jej życiową pasją był Lwów i zbieranie lwowskich pamiątek. Jest autorką kilku wspomnień poświęconych tematyce lwowskiej oraz książki „Leopolis Semper Fidelis” – Lwów zawsze wierny, nad którą pracowała przez ostatnie lata życia, a jej pierwsze wydanie ukazało się w 2002 roku.

Zmarła w 4 stycznia 2006 roku w swoim szczecińskim mieszkaniu. W dniu 9 stycznia 2006 roku została pochowana obok męża na Cmentarzu Centralnym w Szczecinie (kw. 58B-20-3).

Jerzy i Jadwiga Jackowscy są rodzicami: Marii Jackowskiej, lekarza, znanego esperantysty i animatora ruchu turystycznego, Ewy Jackowskiej, psychologa klinicznego i nauczyciela akademickiego i Jana Marii Jackowskiego, historyka, pisarza, dziennikarza, polityka.

Najważniejsze publikacje

  • „Leopolis Semper Fidelis”. Lwów zawsze wierny, Szczecin 2002
  • Znad Dniepru nad Odrę. Wspomnienia matki i syna (wspólnie z Janem Marią Jackowskim), Warszawa 2008



Bibliografia

  • Jadwiga Jackowska, Jan Maria Jackowski, Znad Dniepru nad Odrę. Wspomnienia matki i syna, Warszawa 2008
  • Piotr Mazur, Lwów w pytaniach i odpowiedziach, Nasz Dziennik, 05.12.2003
  • Nekrolog Jadwigi Jackowskiej, „Kurier Szczeciński” z dn. 6.01.2006
  • Waldemar Żyszkiewicz, Ulice Lwowa, lasy Wołynia, „Tygodnik Solidarność” z dn. 23.01.2009
  • Nie ma jak we Lwowie…, z Jadwigą Jackowską rozmawia Lutomira Konopacka-Briks, „Kościół nad Odrą i Bałtykiem” (dodatek do „Niedzieli”) z dn. 1.09.2002

Dokumenty

  • Świadectwo urodzin i chrztu Jadwigi Kornagi, archidiecezja wiedeńska, parafia Świętego Floriana w Wiedniu, t. 77, fol. 40. L. 989 z 15 czerwca 1915
  • Świadectwo dojrzałości Jadwigi Kornagi, Państwowe Gimnazjum Żeńskie im. Królowej Jadwigi we Lwowie, nr 13, Lwów, 09.06.1933
  • Testimonium Copulationis, zaświadczenie ślubu Jerzego Jackowskiego z Jadwigą Kornagą, archidiecezja lwowska, parafia św. Marii Magdaleny we Lwowie, nr 1453/38
  • Dyplom nr IIR-927/50 Jadwigi Jackowskiej ukończenia studiów wyższych, Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie, 21.02.1950




IES64.png
Autor opracowania: Jan Maria Jackowski