Powiat goleniowski

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Powiat Goleniowski
Powiat Goleniowski
Siedziba władz Goleniów
Liczba gmin 4 (miejsko-wiejskie);
2 (wiejskie)
Strona internetowa powiatu.

Powiat goleniowski – jeden z powiatów województwa zachodniopomorskiego, utworzony w 1999 roku. Siedzibą władz powiatu jest miasto Goleniów.

Geografia

Położenie

Położenie powiatu na tle województwa

Powiat goleniowski przylega od północy do powiatu kamieńskiego, od zachodu do powiatów gryfickiego i łobeskiego, zaś od południa do powiatu stargardzkiego. Dodatkowo poprzez Jezioro Dąbie graniczy z powiatem grodzkim Szczecin, a poprzez Odrę i Zalew Szczeciński z powiatem polickim.

Powiat zajmuje powierzchnię 1.616 km2 (161.553 ha). Obejmuje cztery gminy miejsko-wiejskie: Goleniów (443 km2, 44.285 ha), Maszewo (210 km2, 21.035 ha), Nowogard (339 km2, 33.867 ha), Stepnica (293 km2; 29.313 ha) oraz dwie gminy wiejskie: Osina (102 km2; 10.166 ha), Przybiernów (229 km2; 22.887 ha). Stolicą powiatu jest Goleniów[1].

Krajobraz powiatu ukształtowany został w wyniku kolejnych zlodowaceń. Spływające wody z wycofującego się na północ lodowca pocięły teren dolinami, w wyniku czego w wgłębieniach powstały oczka wodne. Na terenach dennych wzdłuż doliny Odry i wokół zalewu powstały największe torfowiska (gmina Goleniów i Stepnica) nadające temu terenowi specyficzny charakter geomorfologiczny. Powierzchnia powiatu podnosi się łagodnie w kierunku wschodnim i południowo–wschodnim. Najniżej położone tereny ciągną się w pasie około 8 km szerokości nad jeziorem Dąbie, ujściem Dolnej Odry i Zalewu Szczecińskiego. Wysokość tego obszaru wynosi do 2 m n.p.m. Pozostała część powiatu położona jest na trzech równinach: Równinie Nowogardzkiej, Równinie Goleniowskiej i Równinie Gryfickiej oraz Wysoczyźnie Łobeskiej[2].

Na obszarze powiatu wydzielono rzeźby terenu różnego pochodzenia:

  • formy pochodzenia lodowcowego,
  • formy pochodzenia wodnolodowcowego,
  • formy pochodzenia eolicznego,
  • formy pochodzenia rzecznego,
  • formy pochodzenia jeziornego,
  • formy utworzone przez roślinność (równiny torfowe)[3] .

Klimat

Na kształtowanie się klimatu powiatu goleniowskiego mają wypływ między innymi: Zalew Szczeciński, dolina ujścia Odry, jezioro Dąbie oraz Puszcza Goleniowska[4]. Pod względem klimatycznym omawiany obszar został zaliczony przez Krzysztofa Prawdzica do Dzielnicy Bałtyckiej oraz krain: Gryficko-Nowogardzkiej, Pyrzycko-Goleniowskiej i Zalewu Szczecińskiego[5].

Krainy klimatyczne według Krzysztofa Prawdzica
Dane klimatyczne Kraina
Zalewu Szczecińskiego
Kraina
Gryficko-Nowogardzka
Kraina
Pyrzycko-Goleniowska
średnia temperatura roczna 8 - 8,1°C 7 - 7,6°C 7,7 - 7,9°C
średnia temperatura okresu V-VII 14,5 - 15,2°C 14 - 15°C 15 - 15,6°C
suma opadów atmosferycznych w roku 550 mm 550 - 625 mm 525 mm
suma opadów atmosferycznych w okresie V-VII 170 - 180 mm 180 - 190 mm 180 mm

Z kolei Alojzy Woś biorąc pod uwagę najczęściej występujące typy pogody, zakwalifikował ten teren do Regionu Zachodniopomorskiego. Charakteryzuje się on w porównaniu z innymi regionami kraju:

  • względnie częstym występowaniem dni z pogodą przymrozkową, umiarkowanie zimną (średnia dobowa temperatura powietrza od 0,0°C do -5,0°C, temperaturą maksymalną powyżej i minimalną poniżej 0°C), z niewielkim zachmurzeniem oraz bez opadu
  • oraz rzadkie zjawianie się dni z pogodą przymrozkową, umiarkowanie zimną, z dużym zachmurzeniem nieba i opadem[6].
Rejonizacja klimatyczna powiatu goleniowskiego
Gmina według Krzysztofa Prawdzica według Alojzego Wosia
Goleniów Kraina Pyrzycko-Goleniowska
Kraina Gryficko-Nowogardzka
Region Zachodniopomorski
Maszewo Kraina Gryficko-Nowogardzka Region Zachodniopomorski
Nowogard Kraina Gryficko-Nowogardzka Region Zachodniopomorski
Osina Kraina Gryficko-Nowogardzka Region Zachodniopomorski
Przybiernów Kraina Gryficko-Nowogardzka
Kraina Zalewu Szczecińskiego
Region Zachodniopomorski
Stepnica Kraina Gryficko-Nowogardzka
Kraina Pyrzycko-Goleniowska
Kraina Zalewu Szczecińskiego
Region Zachodniopomorski

Obiekty fizjograficzne

Rzeka Ina

Najwyższymi wzniesieniami na obszarze powiatu są[7]:

Krzewisko - góra, 68 m, połozona 1 km na południe od Danowa;
Konarzewka - góra, 81,6 m, położona na południowy wschód od Korytowa (s. 209)
Racza Góra - góra 86 m, 1,5 km na wschód od Bieniczek (s. 369)
Wyżawa - góra, 56 m, położona 1 km na północny wschód od Krzywic
Kopice - góra, 46 m, połozona 3,5 km na południe od Miodowic;
Wieża - góra, 37 m, położona koło Miłowa i Zielonczyna.

Największymi jeziorami w powiecie są:[8]:

Przez powiat przepływają m. in. rzeki[9]:

Przyroda

Leśnictwo

Nadleśnictwo Goleniów

Lasy zajmują 35% powierzchni powiatu. Dużą część gmin Przybiernów, Stepnica i Goleniów zajmują lasy Puszczy Goleniowskiej. Na terenie powiatu funkcjonują:

Leśnictwo w powiecie goleniowskim
stan na 31.12.2018 r.
[15]
Gmina Goleniów Maszewo Nowogard Osina Przybiernów Stepnica
Powierzchnia lasów ogółem w ha 21429 3689 9029 3539 12860 9395
w tym lasy publiczne 21307 3449 8753 3474 12776 9371
w tym własność gminy 41,0 15 8 12 30 -
Lesistość % 48,3 17,5 26,7 34,8 56,2 32,1

Obszary Natura 2000

Obszary Natura 2000 na terenie powiatu goleniowskiego[16]:

  • Obszar specjalnej ochrony ptaków Dolina Dolnej Odry PLB320003
Obszar doliny Odry pomiędzy Kostrzynem a Zalewem Szczecińskim wraz z Jeziorem Dąbie, powierzchnia ok. 60.207 ha, na terenie powiatu zajmuje 6.453 ha. Administracyjnie obejmuje m. in. tereny należące do gminy Goleniów.
  • Obszar specjalnej ochrony ptaków Zalew Szczeciński PLB 320009
Zajmuje powierzchnię ok. 47195 ha, na terenie powiatu ok. 9888 ha. Położony m. in. w gminach Stepnica i Goleniów.
  • Specjalny obszar ochrony siedlisk Ujście Odry i Zalew Szczeciński PLH 320018
Zajmuje powierzchnię ok. 52612 ha, na terenie powiatu 15373 ha. Położony m. in. w gminie Stepnica i Goleniów. Na terenie obszaru wydzielono rezerwaty przyrody Białodrzew Kopicki i Czarnocin.
  • Obszar specjalnej ochrony ptaków Puszcza Goleniowska PLB 320012
Zajmuje powierzchnię ok. 25039 ha, na terenie powiatu 21793 ha. Położony na terenach gmin Goleniów, Przybiernów, Stepnica i Wolin. Na terenie obszaru wydzielono rezerwaty przyrody: Uroczysko Święta im. Profesora Mieczysława Jasnowskiego, Olszanka.
  • Specjalny obszar ochrony siedlisk Uroczyska w Lasach Stepnickich PLH 320033
Zajmuje powierzchnię ok. 2749 ha. Położony na terenie gmin Goleniów i Stepnica, w południowo-wschodniej części Puszczy Goleniowskiej. Obejmuje obszar dwóch, sąsiadujących ze sobą rezerwatów: Olszanka i Uroczysko Święta.
  • Specjalny obszar ochrony siedlisk Ostoja Goleniowska PLH 320013
Zajmuje powierzchnię ok. 8419 ha. Położony na terenie gmin Goleniów, Przybiernów, Stepnica, Osina, Nowogard. Ostoja obejmuje najcenniejsze fragmenty Puszczy Goleniowskiej, związane z rzekami Gowienicą, Stepnicą, Wołczenicą i rynnami subglacjalnymi z licznymi oczkami torfowisk wysokich. Na terenie obszaru wydzielono rezerwaty przyrody: Cisy Rokickie im. prof. Stanisław Króla i Przybiernowski Bór Bagienny.
  • Obszar specjalnej ochrony ptaków Łąki Skoszewskie PLB 320007
Zajmuje powierzchnię ok. 9083 ha na obszarze gmin Stepnica, Przybiernów i Wolin, na terenie powiatu 8751 ha. Ostoja obejmuje rozległy obszar bagnistych łąk na wschodnim brzegu Zalewu Szczecińskiego, pomiędzy miejscowościami Gąsierzyno na południu, Żarowo na wschodzie i Skoszewo na północy. Na terenie obszaru wydzielono dwa rezerwaty przyrody: Czarnocin i Białodrzew Kopicki.
  • Dorzecze Regi PLH320049
W obrębie powiatu zajmuje zaledwie 22,5 ha przy wschodniej granicy w gminie Nowogard.

Rezerwaty przyrody

  • Białodrzew Kopicki – obszar wody i wybrzeża Zalewu Szczecińskiego, położony w gminie Stepnica, na północ od wsi Kopice o łącznej powierzchni 10,50 ha. Celem ochrony przyrody w rezerwacie jest zachowanie wodnej strefy litoralu aluwialnej terasy z rzadką roślinnością wodną, szuwarową i zarostową oraz fragmentu lasu łęgowego[17].
  • Czarnocin im. Prof. Janiny Jasnowskiej – rezerwat torfowiskowy, położony w gminie Stepnica, Leśnictwie Rybitwa (Nadleśnictwo Goleniów) o powierzchni 419,38 ha. Celem utworzenia rezerwatu przyrody jest zachowanie fragmentu torfowiska przejściowego z charakterystyczną roślinnością atlantycką oraz olsu olszowo-brzozowego z licznymi skupiskami paproci długosza królewskiego (Osmunda regalis), woskownicy europejskiej (Myrica gale) i wiciokrzewu pomorskiego (Lonicera periclymenum)[18].
  • Uroczysko Święta im. prof. Mieczysława Jasnowskiego – rezerwat torfowiskowy, obszar lasu położony w gminie Goleniów, Leśnictwie Olszanka (Nadleśnictwo Goleniów), o powierzchni 207,77 ha. Celem utworzenia rezerwatu przyrody jest ochrona lasów bagiennych z licznymi stanowiskami paproci długosza królewskiego (Osmunda regalis) oraz wiciokrzewu pomorskiego (Lonicera periclymenum)[19].
  • Olszanka – rezerwat torfowiskowy, obejmuje obszar lasu, bagien i wód, o powierzchni 1354,39 ha, położony w gminach Stepnica i Goleniów. Celem ochrony jest zachowanie ze względów przyrodniczych i naukowych torfowiska bałtyckiego, borów bagiennych i olsów oraz rzadkich i ginących gatunków ptaków i ssaków[20].
  • Cisy Rokickie im. prof. Stanisława Krala – rezerwat florystyczny o powierzchni 17,41 ha, położony w gminie Przybiernów. Celem ochrony przyrody w rezerwacie jest zachowanie najliczniejszej w Polsce populacji cisa pospolitego (Taxus baccata) odnawiającej się dynamicznie udanymi obsiewami naturalnymi, a także ochrona stanowisk innych chronionych gatunków roślin, w tym w szczególności wiciokrzewu pomorskiego (Lonicera periclymenum)[21].
  • Przybiernowski Bór Bagienny – rezerwat leśny o powierzchni 66.01 ha, obejmuje obszar lasów i torfowisk, położony w gminie Przybiernów. Celem ochrony w rezerwacie jest zachowanie naturalnego ekosystemu boru bagiennego, otaczającego go fragmentu ekosystemu leśnego na siedliskach wilgotnych, ekosystemów bagiennych, zaroślowych oraz fragmentu doliny rzeki Wołczenicy wraz z zachodzącymi w nich procesami fluktuacji, sukcesji i regeneracji[22].
  • Jezioro Czarne – rezerwat florystyczny, obejmuje obszar Jeziora Czarnego z narastającym torfowiskiem, mszarami brzozowymi i sosnowymi oraz brzeziną bagienną o ogólnej powierzchni 39,39 ha, położony w Nadleśnictwie Rokita, na terenie gminy Przybiernów. Celem ochrony w rezerwacie jest zachowanie eutroficznego jeziora wraz z otaczającymi go torfowiskami i drzewostanami na siedliskach mokrych i wilgotnych oraz populacji bytującego tam bobra europejskiego (Castor fiber)[23].
  • Żółwia Błoć - rezerwat torfowiskowy, o powierzchni 15,13 ha i otulinie 88,62 ha, położony w obrębie ewidencyjnym Niedamierz w gminie Goleniów. Celem ochrony rezerwatu jest zachowanie cennych zbiorowisk roślinnych charakterystycznych dla torfowisk wysokich i przejściowych oraz ochrona bogatej flory torfowców, innych mchów i charakterystycznej dla mszarów flory naczyniowej[24].
  • Wrzosiec – rezerwat torfowiskowy, obszar o łącznej powierzchni 14,28 ha położony w obrębie ewidencyjnym Krzywice, w gminie Osina. Celem ochrony w rezerwacie jest zachowanie mszaru wrzoścowego ze śródtorfowiskowym je-ziorem oraz unikalnych zbiorowisk roślinnych reprezentujących różne siedliska podlegające prawnej ochronie, a także gatunki roślin chronionych, rzadkich i zagrożonych[25].
  • Krzywicki Mszar – rezerwat florystyczny, obszar o łącznej powierzchni 5,395 ha położony w obrębie ewidencyjnym Krzywice, w gminie Osina. Celem ochrony w rezerwacie jest zachowanie torfowiska wysokiego oraz unikalnych zbiorowisk roślinnych reprezentujących różne siedliska podlegające prawnej ochronie, a także gatunki roślin chronionych, rzadkich i zagrożonych[26].
  • Przełom rzeki Wołczenicy - krajobrazowy rezerwat o łącznej powierzchni 49,11 ha położony w gminach Przybiernów oraz Nowogard. Utworzony dnia 19 marca 2013 r. Celem ochrony przyrody w rezerwacie jest zachowanie młodo glacjalnego krajobrazu z przełomem rzeki Wołczenicy wraz ze zróżnicowana florą i szatą roślinną porastającymi jego strome i skaliste brzegi[27].
  • Wiejkowski Las im. Zbigniewa Wabiszczewicza - leśny rezerwat utworzony 12 sierpnia 2008 r., częściowo na terenie gminy Przybiernów. Rezerwat obejmuje powierzchnię 130,09 ha. Celem ochrony w rezerwacie jest zachowanie borów i lasów bagiennych torfowisk wysokich, śródleśnych jezior eutroficznych oraz bogatej populacji woskownicy europejskiej Marcica gale i cisa pospolitego Taxus baccatta.

Zespoły przyrodniczo-krajobrazowe

  • Dolina rzeki Wołczenicy – położony w gminie Nowogard, cenne krajobrazowo obszary półnaturalnych łąk z zachowaną ekstensywną gospodarką łąkarską i pastwiskową, charakteryzujące się dużą bioróżnorodnością szczególnie awifauny[28].
  • Dolina rzeki Sąpólnej - położony w gminie Nowogard, cenny krajobrazowo obszar łęgów i olsów oraz półnaturalnych łąk z zachowaną ekstensywną gospodarką łąkarską i pastwiskową, charakteryzujący się dużą bioróżnorodnością[29].
  • Dolina rzeki Pieleszy - położony w gminie Nowogard, cenne krajobrazowo obszary półnaturalnych łąk z zachowaną ekstensywną gospodarką łąkarską i pastwiskową, charakteryzujące się dużą bioróżnorodnością szczególnie awifauny[30].
  • Przybiernowskie Cisy – położony w gminie Przybiernów obejmuje obszar 76,14 ha lasów, torfowisk i wód. Utworzony został na obszarze występowania odnowień naturalnych cisa pospolitego (Taxus baccata)[31].
  • Krzewina – położony w gminie Stepnica obejmuje kompleks wydm szarych ciągnących się wzdłuż Zalewu Szczecińskiego miedzy miejscowościami Kopice i Czarnocin o łącznej powierzchni 20,78 ha. Celem utworzenia zespołu jest zachowanie fragmentu krajobrazu, wzniesień wydmowych pokrytych lasem dębowo-sosnowym, a także fragmentów fitocenoz murawowych i zbiorowisk pionierskich, zasługujących na ochronę ze względu na walory widokowe i estetyczne[32].
  • Danowskie Dęby – zajmuje powierzchnię 78.0 ha nieopodal Danowa[33].
  • Sarni Las – o powierzchni 11,4980 ha, obejmuje obszar leśny na północnym brzegu Jeziora Nowogardzkiego[34].

Parki podworskie

Parki podworskie powiatu goleniowskiego wpisane do rejestru Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków[35]:

  • w gminie Goleniów
park pałacowy w Mostach z pierwszej połowy XIX wieku o powierzchni 28 ha. Drzewostan stanowią m. in.: buki zwyczajne (obwód 375-450 cm), dęby szypułkowe (obwód 400-640 cm), glediezja trójcierniowa (obwód 200 cm);
  • w gminie Nowogard
park dworski w Kulicach z pierwszej połowy XIX wieku o powierzchni ok. 6 ha. Drzewostan stanowią m. in.: dęby szypułkowe (obwód ok. 160-430cm), kasztanowce (obwód 140-260 cm), sosny wejmutki (obwód 260-310), jesion wyniosły odmiana zwisająca (ob. 170-240 cm);
park dworski w Bienniczkach;
park dworski w Bieńczycach;
park dworski w Długołęce;
park dworski w Konarzewie;
park dworski w Miętnie;
park dworski w Osowie;
park dworski w Słajsinie;
park dworski w Warnkowie;
park dworski w Wierzbięcinie;
  • w gminie Osina
park podworski w Osinie, prawdopodobnie z przełomu XVIII i XIX wieku, o powierzchni ok. 1 ha. Drzewostan stanowią m.in.: buki, dęby, graby, lipy, wiązy.
park dworski w Bodzęcinie;
park dworski w Kikorzu;
park dworski w Węgorzycach;
  • w gminie Przybiernów
park w Buku, założenie przestrzenne dworsko-parkowe o łącznej powierzchni ok. 75 ha. Drzewostan stanowią m. in.: dęby szypułkowe (obwód 280-540 cm), buki zwyczajne (obwód ok. 300-340 cm), lipy drobnolistne (obwód 300-540 cm).
park dworski w Łoźnicy.

Pomniki przyrody

Goleniów - ścieżka przyrodnicza w Parku Ignacego Paderewskiego
Wykaz istniejących pomników przyrody w powiecie goleniowskim[36]
Nazwa Liczba obiektów Gmina Miejscowość
Dąb szypułkowy 1 Goleniów Goleniów
Lipa drobnolistna 2 Goleniów Kliniska Wielkie
Dąb szypułkowy 1 Goleniów Imno
Dąb szypułkowy 2 Goleniów Imno
Świerk pospolity 1 Goleniów Kąty
Aleja dębów szypułkowych 40 Goleniów Imno
Dąb szypułkowy 1 Maszewo Maszewo
Dąb szypułkowy 1 Maszewo Maciejewo
Dąb szypułkowy 6 Nowogard Kulice
Klon jawor 1 Nowogard Kulice
Sosna pospolita 1 Nowogard Kulice
Wiąz szypułkowy 1 Nowogard Kulice
Buk pospolity 2 Nowogard Kulice
Wierzba krucha 1 Nowogard Długołęka
Buk pospolity 1 Nowogard Osowo
Jabłoń dzika 1 Nowogard Wierzbięcin
Dąb szypułkowy 3 Nowogard Wierzbięcin
Głóg 1 Nowogard Kulice
Sosna pospolita 1 Nowogard Długołęka
Dąb szypułkowy 3 Nowogard Trzechel
Dąb szypułkowy 2 Nowogard Strzelewo
Buk pospolity 1 Nowogard Trzechel
Dąb szypułkowy 2 Nowogard Dąbrowa Nowogardzka
Buk pospolity 1 Nowogard Dąbrowa Nowogardzka
Żywotnik zachodni 1 Nowogard Strzelewo
Buk pospolity 1 Nowogard Strzelewo
Buk pospolity 1 Nowogard Świerczewo
Świerk pospolity 1 Nowogard Strzelewo
Dąb szypułkowy 1 Osina Bodzęcin
Sosna pospolita 1 Przybiernów Babigoszcz
Głaz narzutowy 1 Przybiernów Przybiernów
Dąb szypułkowy 1 Stepnica Stepnica
Dąb szypułkowy 1 Stepnica Zielonczyn
Cis pospolity 1 Stepnica Zielonczyn
Cis pospolity 1 Stepnica Widzieńsko
Dąb szypułkowy 1 Stepnica Widzieńsko

Historia

Powiat goleniowski został utworzony na mocy Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 1954 roku w sprawie utworzenia powiatu goleniowskiego w województwie szczecińskim[37]. Rozporządzenie to weszło w życie z dniem 1 października 1954 roku. Siedzibą Powiatowej Rady Narodowej nowo utworzonego powiatu został Goleniów. W jego skład weszły: z powiatu nowogardzkiego: miasta: Goleniów i Maszewo gromady: Jarosławki, Kliniska Wielkie, Krępsko, Lubczyna, Mosty, Rożnowo Nowogardzkie, Stawno i Żółwia Błoć z powiatu kamieńskiego: gromady: Łożnica, Moracz, Przybiernów, Racimierz i Stepnica.

Według podziału administracyjnego województwa szczecińskiego obowiązującym w 1958 roku powiat składał się z dwóch miast Goleniowa i Maszewa oraz 13 gromad: Jarosławki, Kliniska Wielkie, Krępsko, Lubczyna, Łoźnica, Moracz, Mosty, Przybiernów, Racimierz, Rożnowo Nowogardzkie, Stawno, Stepnica, Żółwia Błoć[38].

Następnie w 1962 roku zniesiono gromadę Jarosławki, a skład poszczególnych jednostek administracyjnych wyglądał następująco:

  • miasta:

- Goleniów: Białomącze, Budzisław, Chochołki, Ciechno, Domastryjewo, Inina, Ininka, Janiszewo, Jawornik, Kępki, Krzewno, Mikorzyn, Piskorze, Skórnica, Strzałkowo, Twarogi, Wygonki, Zabród, Zarosty, Żółwia;

- Maszewo: Urwite, Wisławie;

  • gromady:

- Kliniska Wielkie: Bystra, Czarna Łąka, Dobroszyn, Iwno, Kliniska, Kliniska Małe, Kliniska Wielkie, Łękinia, Mokrzenica, Pucice, Pucie, Pucko, Roztocze, Rurzyca, Rzęśnica, Starbiszewko, Warcisławiec, Załom;

- Krępsko: Bolesławice, Czołpino, Jedliny, Kalikowice, Kamieniska, Kąty, Kiełpinek, Kiełpnica, Krępsko, Łaniewo, Marłecz, Modrzewie, Nadrzecze, Przerośliny, Raduń, Święta, Trawica, Zgorznica, Żdżary;

- Lubczyna: Borzysławiec, Dębniki, Dębolesie, Inoujście, Kępy Lubczyńskie, Kłosowice, Komarowo, Lubczyna, Łozienica, Rybaki Lubczyńskie, Smolno, Trzebuń, Zaborze, Załąki Małe, Załąki Wielkie, Zamęcie, Zdrojewo;

- Łoźnica: Babigoszcz, Biebrówek, Budzieszewice, Dzieszkowo, Dzisna, Łoźnica, Niewiadowo, Przybkowo, Sobieszewo, Żychlikowo;

- Moracz: Buk, Czarnogłowy, Derkacz, Leszczno, Lewin, Moracz, Rokita, Świętoszewko, Świętoszewo, Włodzisław, Wyszesław;

- Mosty: Brudzeń, Budno, Budzieszowice, Burowo, Burówko, Danowo, Dołgie, Imno, Jarosławki, Maciejewo, Mosty, Pogrzymie, Przepiórki;

- Przybiernów: Bogacze, Bratonie, Brzozowo, Domanie, Kartlewko, Kartlewo, Owczarnia, Przełęg, Przybiernów, Sosnowice, Trzebianowo, Zabierzewo;

- Racimierz: Bezmieście, Dębiany, Glinka, Gołocin, Ilepole, Jarszewko, Laszczka, Łask, Łąka, Machowica, Miodowice, Nowiny, Podbrzezie, Racimierz, Rzystnowo, Skotniki, Zielonczyn, Żarnowo, Żarnówko, Żelisław;

- Rożnowo Nowogardzkie: Darż, Dąbrowica, Dobrosławiec, Dolacino, Przemocze, Radzanek, Rożnowo Nowogardzkie, Swojcino, Zagórce;

- Stawno: Bącznik, Bolechowo, Łęsko, Pątlica, Podańsko, Smolniki, Stawno, Tarnowiec, Tarnowo, Tarnówko;

- Stepnica: Bachorze, Biadaszkowo, Bociar, Bogusławie, Borowice, Budzień, Chełst, Chojęcin, Czarnocin, Czerwonak, Gaje, Gąsierzyno, Grzybnica, Kopice, Krakówko, Krępa, Krokorzyce, Miłowo, Mosina, Ostrowo, Piaski Małe, Podlesie, Rogów, Sikorze, Smogorki, Smogory, Stepnica, Stepniczka, Śmięć, Świbin, Świętowice, Widzieńsko, Wiry;

- Żółwia Błoć: Białuń, Glewice, Gniazdowo, Grabina, Marszewo, Miękowo, Niedamierz, Wierzchosław, Żółwia Błoć[39]. .

1 lipca 1968 roku zniesiono: - gromadę Kliniska Wielkie, a obszar tej gromady włączono do gromady Lubczyna;

- gromadę Moracz, a jej obszar włączono do gromady Przybiernów;

- gromady Krępsko i Żółwia Błoć, a z ich obszarów utworzona gromadę Goleniów z siedzibą Gromadzkiej Rady Narodowej w Goleniowie;

- gromadę Stawno i włączono miejscowości Bolechowo oraz Podańsko do gromady Goleniów, a miejscowości Bącznik, Łęsko, Pątlica, Smolniki, Stawno, Tarnowiec, Tarnowo, Tarnówko do gromady Rożnowo Nowogardzkie[40].


Kolejny podział administracyjny z 1969 roku ustanawiał w gromadach następujące sołectwa:

  1. w Gromadzie Goleniów – Bolechowo, Kąty, Krępsko, Łaniewo, Modrzewie, Podańsko, Białuń, Glewice, Marszewo, Miękowo, Wierzchosław, Żdżary, Żółwia Błoć;
  2. w Gromadzie Lubczyna – Borzysławiec, Czarna Łąka, Inoujście, Kliniska Wielkie, Komarowo, Lubczyna, Łozienica, Rurzyca, Załom;
  3. w Gromadzie Łoźnica – Babigoszcz, Budzieszewice, Dzieszkowo, Dzisna, Łoźnica, Niewiadowo, Sobieszewo;
  4. w Gromadzie Mosty – Budno, Budzieszowce, Burowo, Danowo, Imno, Jarosławki, Mosty, Pogrzymie;
  5. w Gromadzie Przybiernów - Brzozowo, Czarnogłowy, Kartlewo, Moracz, Przybiernów, Włodzisław, Zabierzewo;
  6. w Gromadzie Racimierz - Jarszewko, Miodowice, Racimierz, Rzystnowo, Żarnowo, Żarnówko;
  7. w Gromadzie Rożnowo Nowogardzkie - Darż, Dąbrowica, Dobrosławiec, Przemocze, Radzanek, Rożnowo Nowogardzkie, Stawno, Tarnówko, Tarnowiec, Zagórce;
  8. w Gromadzie Stepnica - Gąsierzyno, Kopice, Miłowo, Piaski Małe, Stepnica, Stepniczka[41].


Z dniem 1 stycznia 1973 roku zniesiono gromady, a w ich miejsce powołano gminy. Wówczas w powiecie goleniowskim znalazły się:

  1. Gmina Goleniów z siedzibą Gminnej Rady Narodowej w Goleniowie, w skład nowoutworzonej gminy weszły obszary sołectw Białuń, Bolechowo, Budno, Burowo, Danowo, Glewice, Imno, Kąty, Krępsko, Łaniewo, Marszewo, Miękowo, Modrzewie, Mosty, Niewiadowo, Podańsko, Stawno, Tarnowiec, Tarnówko, Wierzchosław, Żdżary, Żółwia Błoć;
  2. Gmina Lubczyna z siedzibą Gminnej Rady Narodowej w Lubczynie, w skład nowoutworzonej gminy weszły sołectwa: Borzysławiec, Czarna Łąka, Inoujście, Kliniska Wielkie, Komarowo, Lubczyna, Łozienica, Rurzyca, Załom;
  3. Gmina Maszewo - z siedzibą Gminnej Rady Narodowej w Maszewie, w skład nowoutworzonej gminy weszły obszary sołectw: Darż, Dąbrowica, Dobrosławiec, Budzieszowce, Jarosławki, Pogrzymie, Przemocze, Radzanek, Rożnowo Nowogardzkie, Zagórce;
  4. Gmina Przybiernów - z siedzibą Gminnej Rady Narodowej w Przybiernowie, w skład nowoutworzonej gminy weszły obszary sołectw: Babigoszcz, Brzozowo, Budzieszewice, Czarnogłowy, Dzieszkowo, Dzisna, Kartlewo, Łoźnica, Miodowice, Moracz, Przybiernów, Rzystnowo, Sobieszewo, Włodzisław, Zabierzewo;
  5. Gmina Stepnica - z siedzibą Gminnej Rady Narodowej w Stepnicy, w skład nowoutworzonej gminy weszły obszary sołectw: Gąsierzyno, Jarszewko, Kopice, Miłowo, Piaski Małe, Racimierz, Stepnica, Stepniczka, Widzieńsko, Zielonczyn, Żarnówko[42].
Gminy powiatu goleniowskiego

Kolejna reforma administracyjna z 1975 roku, wprowadzająca dwustopniowy podział administracyjny państwa (województwo i gmina), zniosła powiat goleniowski[43].

Z dniem 1 stycznia 1992 roku dokonano połączenia miast i gmin w jedną gminę miejsko-wiejską:

  • miasto Goleniów i gminę Goleniów w gminę Goleniów
  • miasto Maszewo i gminę Maszewo w gminę Maszewo
  • miasto Nowogard i gminę Nowogard w gminę Nowogard[44].


W wyniku reformy administracyjnej kraju z 1999 roku powołano powiat goleniowski (z siedzibą władz w Goleniowie), obejmujący gminy: Dobra, Goleniów, Maszewo, Nowogard, Osina i Przybiernów[45]. 1 stycznia 2002 roku reaktywowano powiat łobeski, do którego przyłączono gminę Dobra z powiatu goleniowskiego[46].

Samorząd

Organami powiatu są Rada Powiatu i Zarząd Powiatu.

Budynek Starostwa Powiatowego w Goleniowie

Rada jest organem stanowiącym i kontrolnym powiatu. Jej kadencja trwa 4 lata, licząc od dnia wyborów. Radni są wybierani w wyborach bezpośrednich. W skład Rady wchodzi 19 radnych. Rada wybiera ze swego grona Przewodniczącego i 2 Wiceprzewodniczących bezwzględną większością głosów w obecności, co najmniej połowy ustawowego składu Rady, w głosowaniu tajnym.

Przewodniczącą Rady Powiatu Goleniowskiego VI kadencji (lata 2018-2023) została Jolanta Renata Jarlaczyńska[47]. Na stanowiska wiceprzewodniczących wybrani zostali Paweł Marcin Gulbinowicz i Czesław Siwek[48].

Zarząd Powiatu jest organem wykonawczym powiatu. W skład Zarządu wchodzą: Starosta jako jego Przewodniczący, Wicestarosta i pozostali członkowie w liczbie 3 osób[49]. Podczas VI kadencji na stanowisko starosty wybrany został Tomasz Marcin Stanisławski[50], na stanowisko wicestarosty - Tomasz Kulinicz, natomiast członkami Zarządu zostali Witold Kaleczyc, Krzysztof Roman Wasiluk i Bogusław Zaborowski[51].

Pozostali radni VI kadencji to: Beata Baryluk-Starczewska, Renata Breyer, Teresa Chodyko, Arkadiusz Guziak, Sylwester Górzny, Aneta Kijowska-Gach, Kazimierz Lembas, Bartłomiej Lisiecki, Barbara Papuszka, Aneta Wysoszyńska, Mariusz Zalewski, Kazimierz Ziemba[52].

Radni powiatu goleniowskiego
Kadencja I
1998-2002
Kadencja II
2002-2006[53]
Kadencja III
2006-2010[54]
Kadencja IV
2010-2014[55]
Kadencja V
2014-2018
Przewodniczący Rady Powiatu Jerzy Mędrek,
Henryk Czarnecki[56]
Czesław Siwek[57] Witold Kaleczyc[58] Witold Kaleczyc[59] Kazimierz Ziemba[60]
Wiceprzewodniczący Rady Powiatu Zygmunt Goc, Sylwester Górzny[61] Sylwester Górzny, Zygmunt Heland[62] Czesław Siwek, Leszek Soroczyński[63] Izabela Żabicka, Marcin Fedeńczak[64]
Starosta Andrzej Wojciechowski Jerzy Jabłoński[65] Tomasz Stanisławski[66] Tomasz Stanisławski[67] Tomasz Kuliczyn[68]
Wicestarosta Antoni Bielida Józef Bednarz[[69] Tomasz Kulinicz[70] Tomasz Kulinicz[71] Tomasz Stanisławski[72]
Członkowie Zarządu Zygmunt Heland, Gizela Rybicka, Zygmunt Siepka Michał Bartoszewski, Józef Dariusz Korkosz, Zygmunt Siepka (do 2007), Edward Nykiel (od 2007) Łucja Kotwicka, Mariusz Zalewski, Józef Korkosz Jolanta Jarlaczyńska, Leszek Soroczyński, Andrzej Siwy
Pozostali Radni Bożena Borowik, Jerzy Jabłoński, Jadwiga Fernsztajn, Józefa Szukalska, Gizela Rybicka, Bożenna Olech, Czesław Siwek, Jadwiga Kubinowska-Lis, Jan Kopyciński, Waldemar Tunkiewicz, Zygmunt Siepka, Edward Nykiel, Medard Grodziski, Janusz Połonka, Barbara Mackiewicz, Tadeusz Hołubowski, Zofia Machnicka, Krystyna Domagała, Beata Jasińska, Tadeusz Kwiatkowski, Władysław Wasylinka, Andrzej Dudziak, Sylwester Górzny, Czesław Czernikiewicz, Józef Korkosz, Józef Dobruchowski, Witold Kaleczyc, Kazimierz Lembas, Mieczysław Sypień, Ryszard Sarna, Janusz Syfert, Dariusz Szulejko[73] Medard Grodziski, Witold Kaleczyc, Józef Korkosz, Szczepan Kowalczyk, Kazimierz Lembas, Jerzy Mędrek, Waldemar Tunkiewicz, Wojciech Włodarczyk, Artur Gałęski, Stanisław Karman, Magdalena Kochan, Władysław Wasylinka, Rafał Torzewski, Danuta Domaradzka[74] Józef Bednarz, Danuta Domaradzka, Adam Fedeńczak, Mirosław Guzikiewicz, Marek Kołodziejek, Kazimierz Lembas, Gizela Rybicka, Czesław Siwek, Rafał Torzewski, Waldemar Tunkiewicz, Wojciech Włodarczyk, Dorota Rybarska-Jarosz (do 2007), Zygmunt Siepka (do 2007), Mieczysław Bździuch (od 2007) Edward Nykiel (od 2007), Artur Danielewski (do 2008), Anna Iwona Fedorczuk-Smolira (od 2008)[75] Michał Bartoszewski, Danuta Domaradzka, Danuta Faryniarz, Marcin Fedeńczak, Anna Iwona Fedorczuk-Smolira, Bogusław Marian Grodź, Jolanta Jarlaczyńska, Piotr Kijko, Kazimierz Lembas, Gizela Rybicka, Wojciech Włodarczyk Bożena Baryluk-Starczewska, Teresa Chydko, Danuta Faryniarz, Sylwester Górzny, Paweł Gulbinowicz, Robert Czapla, Kazimierz Lembas, Józef Korkosz, Czesław Siwek, Łucja Kotwicka, Bogusław Grodź, Krzysztof Wasiluk

Gospodarka i infrastruktura

Transport

Transport drogowy

Przez powiat goleniowski przebiegają:

  • drogi krajowe nr 3 i nr 6;
  • drogi wojewódzkie:
nr 106, klasy G, relacji Rzewnowo - Golczewo - Nowogard - Maszewo - Łęczyca - Stargard – Pyrzyce;
nr 111, klasy Z, relacji Recław - Stepnica - Modrzewie;
nr 113, klasy G, droga nr 6 - Maszewo[76].

W 2019 roku na terenie powiatu znajdowało się:

  • 1231,9 km dróg powiatowych, w tym:
- 574,1 km o nawierzchni twardej,
- 571,1 km o nawierzchni twardej ulepszonej,
- 86,7 km o nawierzchni gruntowej[77];
  • 329,3 km dróg gminnych, w tym:
- 127 km o nawierzchni twardej,
- 104,3 km o nawierzchni twardej ulepszonej,
- 98 km o nawierzchni gruntowej[78].

Transport kolejowy

Poprzez powiat goleniowski przebiegają dwie linie kolejowe o numerach 401 i 402.

Linia kolejowa nr 401, przebiegająca z północy na południe (Szczecin Dąbie - Świnoujście), jest jednocześnie fragmentem międzynarodowej linii kolejowej E59.

Linia kolejowa nr 402 (Goleniów - Koszalin) łączy wschodnią i zachodnią część województwa zachodniopomorskiego.

Transport lotniczy

Na terenie sołectwa Glewice, znajduje się jedyny na terenie województwa zachodniopomorskiego Port Lotniczy Szczecin-Goleniów im. NSZZ Solidarność[79].

Transport wodny

W Stepnicy zlokalizowany jest port, w którego granicach wyodrębnić można dwa rejony funkcjonalne:

  • Basen Kolejowy (z nabrzeżem północnym, czołowym i południowym), gdzie mogą odbywać się przeładunki ładunków masowych;
  • Basen Rybacki (z nabrzeżem przeładunkowym), gdzie znajdują się miejsca postojowe dla łodzi rybackich i jachtów[80].

Gospodarka mieszkaniowa i komunalna

W 2019 roku na terenie powiatu znajdowało się 13327 budynków mieszkalnych, a w nich w sumie 28021 mieszkań[81]. W zasobach gmin znajdowały się 303 mieszkania socjalne, najwięcej w gminach Goleniów (125) i Nowogard (84)[82].

W 2019 roku z sieci wodociągowej korzystało 93,9% mieszkańców powiatu, z kanalizacyjnej 73%, a z gazowej 56,7%[83]. Długość czynnej sieci rozdzielczej wodociągowej wynosiła 691,3 km[84], a sieci kanalizacyjnej 404,1 km[85]. Do sieci gazowej podłączonych było 21652 gospodarstw domowych[86].

Sieć wodociągowa, kanalizacyjna i gazowa w poszczególnych gminach w 2019 roku[87].
Jednostka terytorialna Długość czynnej sieci rozdzielczej wodociągowej
(w km)
Długość czynnej sieci kanalizacyjnej
(w km)
Długość czynnej sieci gazowej
(w km)
Gmina Goleniów 289,1 226,5 229,3
Gmina Maszewo 93,7 35,5 59,6
Gmina Nowogard 150,9 37,0 98,4
Gmina Osina 54,6 22,0 66,2
Gmina Przybiernów 42,8 9,3 42,0
Gmina Stepnica 60,2 73,8 78,1

W energię elektryczną mieszkańcy powiatu zaopatrywani są za pośrednictwem magistrali o znaczeniu krajowym (linia o napięciu 400 kV Krajnik-Dunowo i Morzyczyn-Dunowo) i wojewódzkim (linia o napięciu 220 kV Morzyczyn-Racław i o napięciu 110 kV GPZ Załom-GPZ Goleniów, Morzyczyn-Maszewo, Morzyczyn-Łobez, Maszewo-Nowogard). Poszczególne miejscowości zasilane są liniami o napięciu (10-15kV). Dalej do odbiorców energia przesyłana jest przy pomocy linii niskiego napięcia zasilanej przy pomocy stacji transformatorowych[88].

Rynek pracy i bezrobocie

W odległości trzech kilometrów od Goleniowa usytuowano Goleniowski Park Przemysłowy, będący uzbrojonym technicznie terenem, na którym zlokalizowanych jest około 50 firm, zajmujących się m. in. „przetwórstwem rolnym, produkcją żywności, obróbką skór, konfekcjonowaniem i obróbką kamieni dekoracyjnych, produkcją przędzy dywanowej, tapet, artykułów higienicznych, produkcją naczep i przyczep, kadłubów do jachtów, montażem sprzętu komputerowego oraz łopat dla siłowni wiatrowych”[89]. Park zarządzany jest bezpośrednio przez Burmistrza Gminy, a wszelkie prace związane z jego rozwojem, inwestycjami i funkcjonowaniem prowadzone są przez pracowników gminy Goleniów[90].

Pracujący w gminach
(stan na 31 grudnia 2019 r.)[91]
Powiat goleniowski Gmina Goleniów Gmina Maszewo Gmina Nowogard Gmina Osina Gmina Przybiernów Gmina Stepnica
Ogółem 21254 14208 679 4598 414 598 757
w tym kobiety 9968 6604 360 2198 149 290 367
Podmioty gospodarki narodowej wg rejestru REGON
(stan na 31 grudnia 2018 r.)[92]
Sektor Powiat goleniowski Gmina Goleniów Gmina Maszewo Gmina Nowogard Gmina Stepnica Gmina Osina Gmina Przybiernów
Rolnictwo, leśnictwo, łowiectwo i rybactwo 1192 388 350 156
Przemysł i budownictwo 9665 6808 117 1803 152 146
Handel; naprawa pojazdów samochodowych; transport i gospodarka magazynowa; zakwaterowanie i gastronomia; informacja i komunikacja 4706 3597 117 825 48 26 93
Działalność finansowa i ubezpieczeniowa; obsługa rynku nieruchomości i inne usługi 5356 3182 215 1570 147 76 166

Według danych Głównego Urzędu Statystycznego stopa bezrobocia na dzień 30 września 2020 r. wyniosła w powiecie goleniowskim 4,4%.

Na koniec III kwartału 2020 r. pozostawało bez pracy ogółem 2205 osób, w tym:

- 216 z wykształceniem wyższym;

- 362 z wykształceniem policealnym lub średnim zawodowym;

- 339 z wykształceniem średnim ogólnokształcącym;

- 497 z wykształceniem zasadniczym zawodowym;

- 791 z wykształceniem gimnazjalnym i niższym.[93].

Bezrobotni stan na 30 września 2020 roku[94]
Jednostka terytorialna Ogółem Zamieszkali na wsi Stopa bezrobocia
Powiat 2205 1664 4,4%
Gmina Goleniów 741 301 3,4%
Gmina Maszewo 284 170 5,2%
Gmina Nowogard 1854 706 11,3%
Gmina Osina 104 104 5,4%
Gmina Przybiernów 151 151 4,8%
Gmina Stepnica 123 66 3,9%

Kultura

Miejska i Powiatowa Biblioteka w Goleniowie

Placówkami kształtującymi życie kulturalne powiatu są przede wszystkim domy kultury i biblioteki.

Na terenie powiatu goleniowskiego prowadzą działalność:

Placówki te prowadzą szeroką działalność skierowaną do dzieci, młodzieży i dorosłych, oferując udział w zajęciach rozwijających zdolności taneczne, wokalne, plastyczne i sportowe. Domy kultury są organizatorami lub współorganizatorami imprez cyklicznych, takich jak: dożynki, spektakle, koncerty, zabawy taneczne.

W powiecie funkcjonują również:

Biblioteki organizują imprezy propagujące czytelnictwo, konkursy, zajęcia plastyczne, wystawy oraz spotkania autorskie.

Od 2008 roku w Goleniowie istnieje Ośrodek Dokumentacji Dziejów Ziemi Goleniowskiej Żółty Domek. Jego celem jest dokumentowanie, opracowywanie i popularyzowanie dziejów miasta i powiatu[95].

Oświata

Na terenie powiatu działają publiczne placówki oświatowe, prowadzone przez jednostki samorządu terytorialnego oraz placówki niepubliczne, prowadzone przez inne organa, np. osoby prywatne. W roku szkolnym 2018/2019 r. funkcjonowały tu:

  • 33 szkoły podstawowe (w tym 2 specjalne)
  • 2 gimnazja
  • 5 szkół branżowych I stopnia
  • 2 szkoły specjalne przystosowujące do pracy
  • 4 licea ogólnokształcące
  • 2 technika[96].

Starostwo Powiatowe jest organem prowadzącym dla następujących placówek:

  • Zespół Szkół nr 1 w Goleniowie (I Liceum Ogólnokształcące im. Stefana Żeromskiego, Szkoła Policealna, Technikum Nr 1, Zasadnicza Szkoła Zawodowa),
  • I Liceum Ogólnokształcącego im. ppor. Emili Gierczak w Nowogardzie,
  • Zespół Szkół nr 1 im. Stanisława Staszica w Nowogardzie (Technikum Nr 1, Szkoła Branżowa I Stopnia),
  • Zespół Szkół Specjalnych w Goleniowie (Szkoła Podstawowa, Szkoła Przysposabiająca do Pracy, Zasadnicza Szkoła Zawodowa),
  • Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy w Nowogardzie (Szkoła Podstawowa Specjalna, Szkoła Specjalna Przysposabiająca do Pracy, Branżowa Szkoła I Stopnia Specjalna Nr 1),
  • Szkoła Muzyczna I st. w Goleniowie,
  • Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna w Goleniowie,
  • Specjalistyczna Poradnia Terapeutyczna dla Dzieci, Młodzieży i ich Rodzin w Nowogardzie[97].

Kościoły i związki wyznaniowe

Teren powiatu należy do Archidiecezji Szczecińsko-Kamieńskiej[98]:


Kościół Adwentystów Dnia Siódmego

Grupy w Goleniowie[99] i Nowogardzie należą do Okręgu Zachodniopomorskiego Diecezji Zachodniej.Błąd rozszerzenia cite: Brak znacznika zamykającego </ref> po otwartym znaczniku <ref>.


Kościół Zielonoświątkowy

Zbór w Goleniowie należy do Okręgu Zachodnio-Wielkopolskiego[100].


Świadkowie Jehowy

Na terenie powiatu znajduje się pięć zborów:

  • w gminie Goleniów - trzy zbory: dwa zlokalizowane w Goleniowie (Wschód i Zachód) oraz jeden w Mostach. W 2010 roku w Mostach oddano do użytku nowowybudowaną Salę Zgromadzeń, mogącą pomieścić 1000 uczestników[101];
  • w gminie Maszewo – jeden zbór w Maszewie, gdzie funkcjonuje Sala Królestwa Świadków Jehowy;
  • w gminie Nowogard - jeden zbór w Nowogardzie, gdzie funkcjonuje Sala Królestwa Świadków Jehowy.

Sport

Stadion Miejski w Goleniowie

Na terenie powiatu działają m. in. następujące kluby sportowe[102]:

  • Goleniowski Klub Motorowodny i Narciarstwa Wodnego (Goleniów)
  • Klub Turystyki Kolarskiej „Passat” (Goleniów)
  • Liga Obrony Kraju – Klub Strzelectwa Sportowego „Tarcza” (Goleniów)
  • Ludowy Klub Sportowy „Huragan” (Goleniów)
  • Ludowy Zespół Sportowy „Pegaz” (Goleniów)
  • Ludowy Klub Sportowy „Strzelcy” Pucice (Lubczyna)
  • Miejski Klub Sportowy „Ina” (Goleniów)
  • Młodzieżowy Klub Żeglarski „Bryza” (Goleniów)
  • Osiedlowy Klub Sportowy „Effekt” (Goleniów)
  • Parafialny Klub Sportowy „Juvenia” (Goleniów)
  • Stowarzyszenie Brydża Sportowego „Progres” (Goleniów)
  • Stowarzyszenie Tenisa Ziemnego „SET” (Goleniów)
  • Polski Związek Wędkarski. Koło „Okoń” (Goleniów)
  • Zachodniopomorskie Stowarzyszenie Miłośników Jazdy Terenowej 4x4 OFF–ROAD (Goleniów)
  • Klub Sportowy Hanza (Goleniów)
  • Klub Koszykówki „GRYF” (Goleniów)
  • Stowarzyszenie „ProGDar Marathon Team” (Kliniska Wielkie)
  • Stowarzyszenie Sportów Walki „Taurus” (Goleniów)
  • Klub Sportowy Amator Maszewo
  • Klub Sportowy „Prom” Maszewo
  • Ludowy Klub Sportowy „Masovia” Maszewo
  • Uczniowski Klub Sportowy „Maszewiak” (Maszewo)
  • Klub Sportowy "NAFTA" Rybaki (Maszewo)
  • Ognisko Towarzystwa Krzewienia Kultury Fizycznej „Wodniak” (Nowogard)
  • Klub Sportowy „Orzeł” (Łoźnica)
  • Ludowy Klub Sportowy „Pionier” (Żarnowo)
  • Stepnickie Stowarzyszenie Sportowe TKKF „Stepnica” (Stepnica)
  • Kopicki Sportowy Klub Wodny „Szuwarek” (Kopice)
  • Klub Sportowy „Pomorzanin” (Przybiernów)
  • Ludowy Klub Sportowy „Zalew Stepnica” (Stepnica)
  • Klub Sportowy „Promyk” (Czarnogłowy)
  • Klub Jeździecki „Bonin” (Maszewo)
  • Ludowy Klub Sportowy „Olimpia” (Nowogard)
  • Ludowy Klub Sportowy „Pomorzanin” (Nowogard)
  • Klub Sportowy „Handball Nowogard” (Nowogard)
  • Klub Kolarski LKS „Panorama” (Nowogard)

Bazę sportowo-rekreacyjną tworzą m. in.:

  • Stadiony Miejskie w Goleniowie, Nowogardzie, Przybiernowie;
  • Kompleks Reakreacyjno-Sportowy Fala;
  • Ośrodek Wodny, Przystań Żeglarska w Lubczynie;
  • Ośrodek Strzelecki im. J. Flaszy (strzelnica zewnętrzna i strzelnica kryta);
  • Hala Sportowa w Maszewie, działająca od 2011 roku, zawierająca boisko, siłownię, pomieszczenia przystosowane do gry w tenisa stołowego i tenisa ziemnego;
  • Tor Motokrosowy w Nowogardzie;
  • Skatepark w Nowogardzie;
  • oraz wielofunkcyjne boiska sportowe.

Do cyklicznie odbywających się imprez należą m. in.:

  • Goleniowska Mila Niepodległości - organizowana od 1989 roku;
  • Międzynarodowy Turniej Piłki Siatkowej Juniorek „Goleniów Cup”, który po raz pierwszy odbył się w 1998 roku;
  • Kryterium Uliczne o Puchar Burmistrza Maszewa - impreza organizowane od 2007 roku w celu propagowanie kolarstwa;
  • Międzynarodowy Wyścig Kolarski o Puchar Burmistrza Nowogardu;
  • Memoriał Wojtka Chomińskiego (turniej piłki ręcznej) w Nowogardzie;
  • Memoriał Janusza Kaweckiego (turniej szachowy) w Nowogardzie;
  • Triathlon Kopice w Kopicach;
  • Gminny Turniej Trzech Rakiet o Puchar Wójta Gminy Stepnica (Stepnica).

Turystyka

Walorem turystycznym powiatu goleniowskiego jest występowanie na jego terenie dużych obszarów leśnych (35% ogólnej powierzchni), m. in. Puszczy Goleniowskiej, akwenów wodnych, takich jak Jezioro Nowogardzkie, Jezioro Dąbie oraz rzek, będących doskonałym miejscem do odbywania spływów kajakowych. Na obszarze powiatu znajdują się również rezerwaty przyrody, zespoły przyrodniczo-krajobrazowe oraz obszary specjalnej ochrony ptaków i siedlisk Natura 2000.

Zabytki powiatu goleniowskiego[103]
Teren starego miasta, mury miejskie Stare Miasto (Goleniów); obwarowania miejskie (Goleniów); teren Starego Miasta (Maszewo); obwarowania miejskie (Maszewo); Stare Miasto (Nowogard); obwarowania miejskie (Nowogard)
Obiekty mieszkalne, budynki użyteczności publicznej i inne więzienie (ul. Grenadierów 66, Goleniów); poczta (ul. Konstytucji 3 Maja 17, Goleniów); szkoła (ul. Kilińskiego 11, Goleniów); spichlerz (Goleniów ratusz (Maszewo); poczta (ul. Wojska Polskiego, Maszewo; budynki mieszkalne (ul. Głowackiego 5, ul. Wojska Polskiego 13, ul.; Wojska Polskiego 2, ul. Jedności Narodowej 20, pl. Wolności 1 w Maszewie); mleczarnia (obecnie dom nr 80 w Przemoczu); zamek (obecnie Zakład Karny, Nowogard; sanatorium (obecnie Dom Pomocy Społecznej Nr 2, przy ul. Smużyny 2, Nowogard); budynek mieszkalny (ul. Luboszan 1, Nowogard); młyn wodny (Babigoszcz); gajówka (Biebrówek); wiatrak holenderski (Czarnogłowy); leśniczówka (Widzieńsko); budynek mieszkalny nr 28 (Miłowo)
Dwory, pałace pałac (Mosty); zespół pałacowo-parkowy (Maciejewo); dwór (Bieńczyce); dwór (Długołęka); pałac (Konarzewo); dwór (Kulice); pałac, rządcówka, stajnia (Osowo); dwór ruina (Warnkowo); pałac (Wierzbięcin); dwór (Buk); pałac (Łoźnica)
Parki, aleje park dworski (Mosty); park dworski (Bieńczyce); park dworski (Długołęka); park dworski (Konarzewo); park dworski (Kulice); park dworski wschodni i zachodni (Miętno); park dworski (Osowo); park dworski (Warnkowo); park dworski (Wierzbięcin); park dworski (Buk); park dworski (Kikorze); park dworski (Węgorzyce); aleja przydrożna z nasadzeniami dąb szypułkowy przy drodze wojewódzkiej nr 106; park leśny przy Domu Pomocy Społecznej Nr 2 (Nowogard)
Kościoły, ich otoczenie i cmentarze przykościelne

relikty kaplicy i kościoła św. Jerzego (otoczenie) (Goleniów); ruina kościoła (Tarnówko); Matki Boskiej Gromnicznej (Mosty); Matki Bożej Częstochowskiej (Danowo); Matki Bożej Królowej Korony Polskiej (Przemocze); Matki Bożej Królowej Polski (Krępsko); Najświętszego Serca Pana Jezusa (Sokolniki); Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny (Rurzyca); św. Anny (Nastazin); św. Antoniego (Rożnowo Nowogardzkie); św. Antoniego, cmentarz przykościelny (Żółwia Błoć); św. Katarzyny (Goleniów); św. Stanisława BM (Glewice); św. Stanisława Kostki (Podańsko); Świętej Trójcy (Miękowo); Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny (Niewiadowo); Chrystusa Króla (Sikorki); Chrystusa Króla (Wyszomierz); Chrystusa Króla, cmentarz przykościelny (Żarnowo); Macierzyństwa NMP (Budzieszowce); Matki Boskiej Królowej Polski (Lestkowo); Matki Boskiej Królowej Polski, dzwonnica, cmentarz przykościelny (Włodzisław); Matki Bożej Częstochowskiej (Maszewo); Matki Bożej Królowej Polski, cmentarz przykościelny (Słajsino); Matki Bożej Różańcowej (Żabowo); Najświętszej Marii Panny Królowej Polski]] (Łoźnica); Najświętszego Serca Pana Jezusa (Miętno); Najświętszego Serca Pana Jezusa (Redestowo); Najświętszej Marii Panny, cmentarz przykościelny (Redło); Niepokalanego Poczęcia NMP (Osina); Niepokalanego Poczęcia NMP, cmentarz przykościelny (Wierzbięcin); nieużytkowany kościół (Świętoszewo); Opieki św. Józefa (Stawno); ruina kościoła, cmentarz przykościelny (Węgorzyce); św. Alberta Chmielewskiego (Maszewo); św. Anny (Długołęka); św. Ap. Piotra i Pawła (Bagna); św. Ap. Piotra i Pawła (Olchowo); św. Barbary (Karsk); św. Faustyny Kowalskiej, cmentarz przykościelny (Świerczewo); św. Jacka (Stepnica); św. Jana Chrzciciela (Grabin); św. Jana Chrzciciela (Węgorza); św. Józefa (Jarchlino); św. Józefa (Orzechowo); św. Józefa, cmentarz przykościelny (Jenikowo); św. Katarzyny (Trzechel); św. Kazimierza, cmentarz przykościelny (Boguszyce); św. Marcina, cmentarz przykościelny (Wołowiec); św. Mikołaja Biskupa (Bodzęcin); św. Stanisława BM (Dzisna); św. Stanisława Kostki (Kościuszki); św. Stanisława Kostki (Maszkowo); św. Stanisława Kostki (Rzystnowo); św. Sylwestra (Strzelewo); Wniebowzięcia NMP (Nowogard); Wniebowzięcia NPM (Przybiernów); Zwiastowania NMP, cmentarz przykościelny (Ostrzyca); [Kościół św. Apostołów Piotra i Pawła (Borzysławiec)|św. Ap. Piotra i Pawła]] (Borzysławiec); św. Trójcy, cmentarz przykościelny (Bieniczki); wieża (przy kościele, Czeremnica)

Inne pomnik poległych w I wojnie światowej (Bieniczki); nieczynny cmentarz żydowski (wpis nr 1769 z dnia 4 października 2018 r.); nieczynny cmentarz żydowski (Goleniów); cmentarz żydowski (Maszewo); relikty umocnień baterii dział przeciwlotniczych (Jedliny)

Szlaki turystyczne

Poprzez powiat przebiega m. in. Międzygminny Szlak Rowerowy Równina Nowogardzka o łącznej długości 122 km. Na jego trasie znajdują się miejscowości należące do gmin Maszewo, Nowogard, Osina oraz gminy Dobra (powiat łobeski). Szlak rozpoczyna się i kończy w Nowogardzie, wiedzie przez Karsk - Ogorzele - Bodzęcin - Krzywice - Osinę - Burowo - Maciejewo - Jarosławki - Maszewo - Dębice - Bagna - Krzemienną - Dobrą - Rogowo - Osowo - Wierzbięcin - Kulice - Miętno.

Inne szlaki rowerowe na terenie powiatu to[104]:

  • Do królewskiego źródełka, piekielnej doliny i kościółka w kratę (16 km)
  • Do króla puszczy i nad Dolinę Gowienicy (24 km)
  • Dookoła Zalewu Szczecińskiego
  • Gminne krajobrazy (20 km)
  • Szlakiem korowodów Nocy Świętojańskiej i tajemnic przeszłości (21 km)
  • Nad wodę, po słońce i zapach łąk (31 km)
  • Przez Górę Dziwnów do lipy Anny

Na rzekach Gowienica i Ina przebiegają szlaki kajakowe. Szlak kajakowy „Meandry Iny”, o długości 34 km, rozpoczyna się w Bączniku i prowadzi przez Zabrodzie, Goleniów (Basen Kąpielowy i Port Rzeczny), Modrzewie, Bolesławice, Inoujście aż do Lubczyny. Z kolei szlak kajakowy rzeką Gowienicą, przebiegający m. in. w gminach Przybiernów i Stepnica, ma łączną długość 44 km i prowadzi trasą Bodzęcin – Babigoszcz – Widzieńsko, Widzieńsko – Stepnica.

Demografia

Według danych Głównego Urzędu Statystycznego w dniu 31 grudnia 2019 r. powiat goleniowski zamieszkiwało 82.421 osób: 40.717 mężczyzn i 41.704 kobiety[105].

Liczba ludności w poszczególnych gminach
(dane z 31 grudnia 2019)[106]
Nazwa
gminy
Powierzchnia
w km2
Liczba
ludności
Gęstość
zaludnienia na 1 km2
Goleniów 443 36.088 81
Maszewo 210 8.777 42
Nowogard 339 24.634 73
Osina 102 3.034 30
Przybiernów 229 5.005 22
Stepnica 293 4.883 17
Ogółem 1.616 82.421 51
Ludność powiatu według wieku
(dane z 31 grudnia 2019)[107].
Mężczyźni Kobiety Razem
Wiek przedprodukcyjny 6.651 6.323 12.794
Wiek produkcyjny 28.539 24.284 52.823
Wiek poprodukcyjny 5.527 11.097 16.624
Razem 40.717 41.704 82.421
Ludność powiatu w latach 2003-2018[108]
Rok 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018
Liczba mieszkańców 77.621 78.066 78.584 78.918 79.354 79.588 79.937 80.305 81.945 82.067 82.270 82.507 82.355 82.474 82.567 82.540

W 2002 roku w powszechnym spisie ludności na 77.299 mieszkańców powiatu goleniowskiego narodowość niepolską zadeklarowały 93 osoby: 30 niemiecką, 20 ukraińską i 43 inną[109]. Liczba obywateli polskich, którzy zadeklarowali używanie w kontaktach domowych języka mniejszości wyniosła 260 (245 - język niemiecki i 15 - język ukraiński)[110].

System ochrony zdrowia

Według danych Głównego Urzędu Statystycznego w 2018 roku na terenie powiatu funkcjonowało 41 zakładów opieki zdrowotnej, 16 praktyk lekarskich, 25 aptek i 4 punkty apteczne[111].

Zakłady opieki zdrowotnej w powiecie goleniowskim
(stan na 31 grudnia 208)[112]
Gmina Goleniów Maszewo Nowogard Osina Przybiernów Stepnica Razem
Zakłady Opieki Zdrowotnej 17 3 14 1 3 3 41
Liczba osób na 1 zakład 2121 2930 1766 3039 1679 1632 2013

W powiecie goleniowskim prowadzą działalność dwa szpitale:

  • Szpitalne Centrum Medyczne w Goleniowie Sp. z o.o. z oddziałami: internistycznym, chirurgicznym, pediatryczno-neonatologicznym, położniczo-ginekologicznym i intensywnej opieki medycznej.
  • Samodzielny Publiczny Szpital Rejonowy z oddziałami: chirurgicznym, chorób wewnętrznych, neonatologicznym, pediatrycznym i położniczo-ginekologicznym.

Herb

Powiat goleniowski herb.png

Herb powiatu goleniowskiego zatwierdzono Uchwałą nr VIII/68/99 Rady Powiatu Goleniowskiego z dnia 2 lipca 1999 roku w sprawie ustanowienia herbu Powiatu Goleniowskiego oraz zasad jego użytkowania. Tarcza herbu jest dwudzielna w słup. W błękitnym polu prawym znajduje się poługryf czerwony w złotej koronie, ze złotymi szponami. W srebrnym polu lewym widnieje pół zielonego buka. Pole prawe tarczy z uszczerbionym herbem księstwa szczecińskiego wskazuje na historyczną przynależność ziem powiatu do tej części Księstwa Pomorskiego. Połowa buka symbolizuje położenie geograficzne powiatu na obszarze Puszczy Goleniowskiej (której podstawowy drzewostan stanowi buczyna), a także turystyczne znaczenie tego regionu[113].

Miasta i gminy (wykaz)

Gmina Goleniów

Gmina Maszewo

Gmina Nowogard

Gmina Osina

Gmina Przybiernów

Gmina Stepnica

Goleniów

Maszewo

Nowogard

Stepnica

Przypisy

  1. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2013 r. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2013, s. 27, 166.
  2. Plan gospodarki odpadami dla powiatu goleniowskiego na lata 2009-2016. [Przeglądany 08 kwietnia 2013].
  3. Program Ochrony Środowiska – aktualizacja. W: Biuletyn Informacji Publicznej Starostwo Powiatowe w Goleniowie [online]. [Przeglądany 16 maja 2013].
  4. Tamże.
  5. Prawdzic, Krzysztof. Klimat województwa szczecińskiego w świetle potrzeb rolnictwa. Szczecin: K.W. PZPR, Wydział Rolnictwa i Leśnictwa WRN w Szczecinie, 1961, s. 34-38.
  6. Woś, Alojzy. Regiony klimatyczne Polski w świetle częstości występowania różnych typów pogody. Zeszyty Instytutu Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania Polskiej Akademii Nauk, 1993, nr 20, s. 14, 33.
  7. Białecki, Tadeusz. Słownik nazw fizjograficznych Pomorza Zachodniego. Szczecin: Uniwersytet Szczeciński, 2001.
  8. Białecki, Tadeusz. Słownik nazw fizjograficznych Pomorza Zachodniego. Szczecin: Uniwersytet Szczeciński, 2001; Filipiak, Jarosław, Sadowski, Jacek. Jeziora Szczecińskie (zarys faktografii). Szczecin: Akademia Rolnicza w Szczecinie, 1994, s. 154-155, 239; Hydronimy. Część 2. Wody stojące. Warszawa: Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 2006; Waloryzacja przyrodnicza gminy Maszewo. Szczecin: Biuro Konserwacji Przyrody w Szczecinie, 2001, s. 15-16.
  9. Białecki, Tadeusz. Słownik nazw fizjograficznych Pomorza Zachodniego. Szczecin: Uniwersytet Szczeciński, 2001; Hydronimy. Część 1. Wody płynące, źródła, wodospady. Warszawa: Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 2006.
  10. Nadleśnictwo Dobrzany [online]. [Przeglądany 12 listopada 2020].
  11. Nadleśnictwo Kliniska [online]. [Przeglądany 13 listopada 2020].
  12. Nadleśnictwo Goleniów [online]. [Przeglądany 13 listopada 2020].
  13. Nadleśnictwo Nowogard [online. [Przeglądany 13 listopada 2020].
  14. Nadleśnictwo Rokita [online]. [Przeglądany 13 listopada 2020].
  15. Statystyczne Vademecum Samorządowca Gmina Goleniów 2019. Statystyczne Vademecum Samorządowca Gmina Maszewo 2019 [online]. Statystyczne Vademecum Samorządowca Gmina Nowogard 2019. Statystyczne Vademecum Samorządowca Gmina Przybiernów 2019. Statystyczne Vademecum Samorządowca Gmina Osina 2019. Statystyczne Vademecum Samorządowca Gmina Stepnica 2019. [Przeglądany 13 listopada 2020].
  16. Europejska sieć ekologiczna Natura 2000 w województwie zachodniopomorskim. Red. Krzysztof Ziarnek, Danuta Piątkowska. Szczecin: Biuro Konserwacji Przyrody w Szczecinie, 2008, s. 97-142; Program Ochrony Środowiska dla Powiatu Goleniowskiego na lata 2018 – 2021 z perspektywą do roku 2025 [online]. [Przeglądany 12 listopada 2020].
  17. Rozporządzenie Nr 12/2005 Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia 28 czerwca 2005 r. w sprawie rezerwatu przyrody „Białodrzew Kopicki”. "Dziennik Urzędowy Województwa Zachodniopomorskiego" 2005, nr 55, poz. 1238.
  18. Rozporządzenie Nr 30/2004 Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia 8 grudnia 2004 r. w sprawie uznania za rezerwat przyrody. "Dziennik Urzędowy Województwa Zachodniopomorskiego" 2004, nr 90, poz. 1737.
  19. Rozporządzenie Nr 29/2004 Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia 8 grudnia 2004 r. w sprawie uznania za rezerwat przyrody. "Dziennik Urzędowy Województwa Zachodniopomorskiego" 2004, nr 90, poz. 1736.
  20. Rozporządzenie Nr 117/2006 Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia 24 października 2006 r. w sprawie rezerwatu przyrody „Olszanka”. "Dziennik Urzędowy Województwa Zachodniopomorskiego" 2006, nr 109, poz. 2083.
  21. Rozporządzenie Nr 119/2006 Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia 26 października 2006 r. w sprawie rezerwatu przyrody „Cisy Rokickie imienia profesora Stanisława Króla”. "Dziennik Urzędowy Województwa Zachodniopomorskiego" 2006, nr 109, poz. 2084; Rozporządzenie Nr 73/2007 Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia 29 października 2007 r. w sprawie ustanowienia planu ochrony dla rezerwatu przyrody „Cisy Rokickie im. prof. Stanisława Króla”. "Dziennik Urzędowy Województwa Zachodniopomorskiego" 2007, nr 108, poz. 1874.
  22. Zarządzenie Nr 8/2009 Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Szczecinie z dnia 9 stycznia 2009 r. w sprawie rezerwatu przyrody „Przybiernowski Bór Bagienny”. "Dziennik Urzędowy Województwa Zachodniopomorskiego" 2009, nr 5, poz. 194.
  23. Rozporządzenie Nr 29/2008 Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia 19 czerwca 2008 r. w sprawie uznania za rezerwat przyrody „Jezioro Czarne”. "Dziennik Urzędowy Województwa Zachodniopomorskiego" 2008, nr 59, poz. 1343.
  24. Zarządzenie Nr 11/2010 Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Szczecinie z dnia 22 marca 2010 r. w sprawie uznania za rezerwat przyrody „Żółwia Błoć”. "Dziennik Urzędowy Województwa Zachodniopomorskiego" 2010, nr 70, poz. 1289.
  25. Zarządzenie Nr 16/2010 Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Szczecinie z dnia 2 kwietnia 2010 r. w sprawie uznania za rezerwat przyrody „Wrzosiec”. "Dziennik Urzędowy Województwa Zachodniopomorskiego" 2010, nr 70, poz. 1294.
  26. Zarządzenie Nr 15/2010 Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Szczecinie z dnia 2 kwietnia 2010 r. w sprawie uznania za rezerwat przyrody „Krzywicki Mszar”. "Dziennik Urzędowy Województwa Zachodniopomorskiego" 2010, nr 70, poz. 1293.
  27. Zarządzenie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Szczecinie z dnia 7 listopada 2017 r. w sprawie rezerwatu przyrody „Przełom Rzeki Wołczenicy”. "Dziennik Urzędowy Województwa Zachodniopomorskiego" 2017, poz. 4563.
  28. Uchwała Nr XL/359/2006 Rady Miejskiej w Nowogardzie z dnia 25 października 2006 r. w sprawie ustanowienia zespołów przyrodniczo-krajobrazowych. "Dziennik Urzędowy Województwa Zachodniopomorskiego" 2007, nr 50, poz. 750.
  29. Uchwała Nr XL/359/2006 Rady Miejskiej w Nowogardzie z dnia 25 października 2006 r. w sprawie ustanowienia zespołów przyrodniczo-krajobrazowych. "Dziennik Urzędowy Województwa Zachodniopomorskiego" 2007, nr 50, poz. 750.
  30. Uchwała Nr XL/359/2006 Rady Miejskiej w Nowogardzie z dnia 25 października 2006 r. w sprawie ustanowienia zespołów przyrodniczo-krajobrazowych. "Dziennik Urzędowy Województwa Zachodniopomorskiego" 2007, nr 50, poz. 750.
  31. Rozporządzenie Wojewody Szczecińskiego nr 14/93 z dnia 31 grudnia 1993 r.
  32. Uchwała Nr XXVII/278/10 Rady Gminy Stepnica z dnia 31 marca 2010 r. w sprawie ustanowienia zespołu przyrodniczo - krajobrazowego „Krzewina”. "Dziennik Urzędowy Województwa Zachodniopomorskiego" 2010, nr 36, poz. 751.
  33. Uchwała Nr XVII/200/08 Rady Miejskiej w Goleniowie z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie ustanowienia zespołu przyrodniczo-krajobrazowego. "Dziennik Urzędowy Województwa Zachodniopomoeskiego" 2008, nr 62, poz. 1377.
  34. Uchwała Nr XXXIII/315/06 Rady Miejskiej w Nowogardzie z dnia 1 lutego 2006 r. w sprawie zmiany uchwały w sprawie utworzenia zespołu przyrodniczo-krajobrazowego „Sarni Las” w Nowogardzie. "Dziennik Urzędowy Województwa Zachodniopomorskiego" 2006, nr 103, poz. 1911.
  35. Przyroda Pomorza Zachodniego. Szczecin: Oficyna In Plus, 2002, s. 247-249; Rejestr zabytków nieruchomych województwa z wyłączeniem zabytków archeologicznych w powiatach. W: Biuletyn Informacji Publicznej Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Szczecinie [online]. [Przeglądany 9 maja 2013]
  36. Program Ochrony Środowiska – aktualizacja. W: Biuletyn Informacji Publicznej Starostwo Powiatowe w Goleniowie [online]. [Przeglądany 16 maja 2013].
  37. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 1954 roku w sprawie utworzenia powiatu goleniowskiego. "Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Szczecinie" 1954, nr 15, poz. 69.
  38. Ogłoszenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Szczecinie z dnia 2 czerwca 1958 r. w sprawie podziału administracyjnego województwa szczecińskiego. "Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Szczecinie" 1958, nr 7, poz. 30.
  39. Obwieszczenie Wydziału Organizacyjno-Prawnego Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Szczecinie z dnia 30 czerwca 1965 r. o aktualnym podziale administracyjnym województwa szczecińskiego, obowiązującym od 1 stycznia 1962 r. "Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Szczecinie" 1965, nr 14, poz. 75.
  40. Uchwała Nr XVII/94/68 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Szczecinie z dnia 25 kwietnia 1968 r. w sprawie zniesienia niektórych gromad w województwie szczecińskim. "Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Szczecinie" 1968, nr 14, poz. 65.
  41. Obwieszczenie Wydziału Organizacyjno-Prawnego Wojewódzkiej Rady Narodowej w Szczecinie z dnia 15 grudnia 1969 r. w sprawie ogłoszenia aktualnego podziału administracyjnego województwa szczecińskiego. "Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Szczecinie" 1969, nr 23, poz. 140.
  42. Ustawa z dnia 29 listopada 1972 r. o utworzeniu gmin i zmianie ustawy o radach narodowych. "Dziennik Ustaw" 1972, nr 49 poz. 312; Uchwała Nr XV/116/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Szczecinie z dnia 7 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie szczecińskim. "Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Szczecinie" 1972, nr 15, poz. 111.
  43. Ustawa z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych. "Dziennik Ustaw" 1975 nr 16 poz. 91.
  44. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 września 1991 r. w sprawie podziału lub połączenia niektórych miast i gmin, w których dotychczas działały wspólne organy, oraz zmiany i ustalenia ich nazw i siedzib. "Dziennik Ustaw" 1991 nr 87 poz. 397.
  45. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów. "Dziennik Ustaw" 1998, nr 103, poz. 652.
  46. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 31 maja 2001 r. w sprawie utworzenia, ustalenia granic i zmiany nazw powiatów oraz zmiany siedziby władz powiatu. "Dziennik Ustaw" 2001 nr 62 poz. 631.
  47. Uchwała Nr I/1/18 Rady Powiatu Goleniowskiego z dnia 20 listopada 2018 r. w sprawie wyboru Przewodniczącego Rady Powiatu Goleniowskiego.
  48. Uchwała Nr I/2/18 Rady Powiatu Goleniowskiego z dnia 20 listopada 2018 r. w sprawie wyboru Wiceprzewodniczących Rady Powiatu Goleniowskiego.
  49. Statut Powiatu Goleniowskiego. Tekst ujednolicony. W: Biuletyn Informacji Publicznej Starostwa Powiatowego w Goleniowie [online]. [Przeglądany 6 kwietnia 2013].
  50. Uchwała Nr I/3/18 Rady Powiatu Goleniowskiego z dnia 20 listopada 2018 r. w sprawie wyboru Starosty Powiatu Goleniowskiego.
  51. Uchwała Nr I/4/18 Rady Powiatu Goleniowskiego z dnia 20 listopada 2018 r. w sprawie wyboru Wicestarosty oraz pozostałych członków Zarządu Powiatu.
  52. Lista Radnych Rady Powiatu Goleniowskiego VI kadencja 2018-2023. Biuletyn Informacji Publicznej Starostwa Powiatowego w Goleniowie [online]. [Przeglądany 12 listopada 2020 r.].
  53. Obwieszczenie Komisarza Wyborczego w Szczecinie w sprawie wyników wyborów do rad na obszarze województwa Zachodniopomorskiego. "Dziennik Urzędowy Województwa Szczecińskiego" 2002, nr 81, poz. 1652.
  54. Obwieszczenie Komisarza Wyborczego w Szczecinie z dnia 15 listopada 2006 r. "Dziennik Urzędowy Województwa Zachodniopomorskiego" 2006, nr 112, poz. 2164.
  55. Obwieszczenie Komisarza Wyborczego w Szczecinie z dnia 23 listopada 2010 r. o wynikach wyborów do rad na obszarze województwa zachodniopomorskiego. "Dziennik Urzędowy Województwa Zachodniopomorskiego" 2010, nr 129, poz. 2594.
  56. Kazaniecki, Józef. Goleniowski samorząd w latach 1945-2009. Goleniów : Urząd Miasta i Gminy w Goleniowie, 2009, s. 17-18.
  57. Uchwała nr I/1/02 Rady Powiatu w Goleniowie z dnia 18 listopada 2002 r. w sprawie wyboru Przewodniczącego Rady Powiatu w Goleniowie.
  58. Uchwała nr I/2/06 Rady Powiatu w Goleniowie z dnia 24 listopada 2006 r. w sprawie wyboru Przewodniczącego Rady Powiatu w Goleniowie.
  59. Uchwała nr I/1/10 Rady Powiatu w Goleniowie z dnia 02 grudnia 2010 r. w sprawie wyboru Przewodniczącego Rady Powiatu w Goleniowie.
  60. Uchwała Nr I/1/14 Rady Powiatu w Goleniowie z dnia 28 listopada 2014 r. w sprawie wyboru Przewodniczącego Rady Powiatu w Goleniowie]. Biuletyn Informacji Publicznej [online]. [Przeglądany 6 marca 2015].
  61. Uchwała nr I/2/02 Rady Powiatu Goleniowskiego z dnia 18 listopada 2002 r. w sprawie wyboru Wiceprzewodniczących Rady Powiatu w Goleniowie.
  62. Uchwała nr I/3/06 Rady Powiatu w Goleniowie z dnia 24 listopada 2006 r. w sprawie wyboru Wiceprzewodniczących Rady Powiatu w Goleniowie.
  63. Uchwała nr I/2/10 Rady Powiatu w Goleniowie z dnia 02 grudnia 2010 r. w sprawie wyboru Wiceprzewodniczących Rady Powiatu w Goleniowie.
  64. Uchwała Nr I/2/14 Rady Powiatu w Goleniowie z dnia 28 listopada 2014 r. w sprawie wyboru Wiceprzewodniczących Rady Powiatu w Goleniowie.
  65. Uchwała nr I/3/02 Rady Powiatu Goleniowskiego z dnia 18 listopada 2002 r. w sprawie wyboru Starosty Goleniowskiego.
  66. Uchwała nr I/4/06 Rady Powiatu w Goleniowie z dnia 24 listopada 2006 r. w sprawie wyboru Starosty Goleniowskiego.
  67. Uchwała nr I/3/10 Rady Powiatu w Goleniowie z dnia 02 grudnia 2010 r. w sprawie wyboru Starosty Goleniowskiego.
  68. Uchwała Nr I/3/14 Rady Powiatu w Goleniowie z dnia 28 listopada 2014 r. w sprawie wyboru Starosty Powiatu w Goleniowie.
  69. Uchwała nr I/4/02 Rady Powiatu Goleniowskiego z dnia 18 listopada 2002 r. w sprawie wyboru pozostałych członków Zarządu Powiatu w Goleniowie.
  70. Uchwała nr I/5/06 Rady Powiatu Goleniowskiego z dnia 29 listopada 2006 r. w sprawie wyboru pozostałych członków Zarządu Powiatu w Goleniowie.
  71. Uchwała nr I/4/10 Rady Powiatu Goleniowskiego z dnia 02 grudnia 2010 r. w sprawie wyboru pozostałych członków Zarządu Powiatu w Goleniowie.
  72. Uchwała Nr I/4/14 Rady Powiatu w Goleniowie z dnia 28 listopada 2014 r. w sprawie wyboru Wicestarosty oraz pozostałych członków Zarządu Powiatu w Goleniowie.
  73. Obwieszczenie Wojewódzkiego Komisarza Wyborczego w Szczecinie z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie zmian w składach Rad Powiatowych w Goleniowie, Gryficach i Stargardzie Szczecińskim. "Dziennik Urzędowy Województwa Zachodniopomorskiego" 2002, nr 2, poz. 62; Obwieszczenie Wojewódzkiego Komisarza Wyborczego w Szczecinie z dnia 4 kwietnia 2002 r. w sprawie zmian w składach Rad Powiatowych w Goleniowie i Myśliborzu oraz Rad Miejskich w Kołobrzegu i Stargardzie Szczecińskim. "Dziennik Urzędowy Województwa Zachodniopomorskiego" 2002, nr 21, poz. 373; Obwieszczenie Wojewódzkiego Komisarza Wyborczego w Szczecinie z dnia 7 stycznia 2000 r. w sprawie zmian w składzie osobowym Rady Miejskiej w Koszalinie i Radzie Powiatu w Goleniowie. "Dziennik Urzędowy Województwa Zachodniopomorskiego" 2000, nr 3 , poz. 30.
  74. Obwieszczenie Komisarza Wyborczego w Szczecinie z dnia 9 lipca 2004 r. w sprawie zmiany w składzie osobowym Rady Powiatu Goleniowskiego. "Dziennik Urzędowy Województwa Zachodniopomorskiego" 2004, nr 52, poz. 956; Obwieszczenie Komisarza Wyborczego w Szczecinie z dnia 11 kwietnia 2006 r. w sprawie zmian w składzie osobowym Rady Powiatu w Goleniowie. "Dziennik Urzędowy Województwa Zachodniopomorskiego" 2006, nr 58, poz. 1076; Obwieszczenie Komisarza Wyborczego w Szczecinie z dnia 11 kwietnia 2006 r. w sprawie zmian w składzie osobowym Rady Powiatu w Goleniowie. "Dziennik Urzędowy Województwa Zachodniopomorskiego" 2006, nr 58, poz. 1076.
  75. Obwieszczenie Komisarza Wyborczego w Szczecinie z dnia 23 lutego 2007 r. w sprawie zmian w składzie osobowym Rady Powiatu w Goleniowie. "Dziennik Urzędowy Województwa Zachodniopomorskiego" 2007, nr 29, poz. 441; Obwieszczenie Komisarza Wyborczego w Szczecinie z dnia 14 listopada 2007 r. w sprawie zmiany w składzie osobowym Rady Powiatu w Goleniowie. "Dziennik Urzędowy Województwa Zachodniopomorskiego" 2007, nr 116, poz. 2058; Obwieszczenie Komisarza Wyborczego w Szczecinie z dnia 9 lipca 2008 r. w sprawie zmiany w składzie osobowym Rady Powiatu w Goleniowe. "Dziennik Urzędowy Województwa Zachodniopomorskiego" 2008, nr 65, poz. 1450.
  76. Lokalizacja i długości dróg wojewódzkich w podziale na klasy. W: Zachodniopomorski Zarząd Dróg Wojewódzkich w Koszalinie [online]. [Przeglądany 24 listopada 2020].
  77. Drogi publiczne powiatowe. W: Bank Danych Lokalnych [online]. [Przeglądany 24 listopada 2020].
  78. Drogi publiczne gminne. W: Bank Danych Lokalnych [online]. [Przeglądany 20 listopada 2020].
  79. Port Lotniczy Szczecin-Goleniów. [Przeglądany 24 listopada 2020].
  80. Plan rozwoju miejscowości Stepnica na lata 2005-2013. W: Biuletyn Informacji Publicznej Urząd Gminy Stepnica. [Przeglądany 16 czerwca 2013].
  81. Budynki mieszkalne w gminie. Zasoby mieszkaniowe. W: Bank Danych Lokalnych [online]. [Przeglądany 24 listopad 2020].
  82. Zasoby mieszkaniowe gmin (komunalne). W: Bank Danych Lokalnych [online]. [Przeglądany 24 listopada 2020].
  83. Korzystający z instalacji w % ogółu ludności. W: Bank Danych Lokalnych [online]. [Przeglądany 24 listopada 2020].
  84. Wodociągi. W: Bank Danych Lokalnych [online]. [Przeglądany 24 listopada 2020].
  85. Kanalizacja. W: Bank Danych Lokalnych [online]. [Przeglądany 24 listopada 2020].
  86. Sieć gazowa. W: Bank Danych Lokalnych [online]. [Przeglądany 24 listopada 2020].
  87. Bank Danych Lokalnych [online]. [Przeglądany 24 listopada 2020].
  88. Strategia Rozwoju Powiatu Goleniowskiego na lata 2008-2013. W: Powiat Goleniowski [online]. [Przeglądany 11 czerwca 2013].
  89. Goleniowski Park Przemysłowy. W: Goleniów.pl [online]. [Przeglądany 6 września 2013].
  90. Goleniowski Park Przemysłowy. W: Polska Agencja Informacji i Inwestycji Zagranicznych S. A. [online]. [Przeglądany 6 września 2013].
  91. Bank Danych Lokalnych [online]. [Przeglądany 17 listopada 2020].
  92. Województwo Zachodniopomorskie. Podregiony, powiaty, gminy 2019. Szczecin : Urząd Statystyczny 2019, s. 130-131.
  93. Statystyki do pobrania. Wojewódzki Urząd Pracy w Szczecinie [online] [Przeglądany 19 listopada 2020].
  94. Statystyki do pobrania. Wojewódzki Urząd Pracy w Szczecinie [online]. [Przeglądany 19 listopada 2020].
  95. Ośrodek Dokumentacji Dziejów Ziemi Goleniowskiej "Żółty Domek". W: Goleniów – serwis Miasta i Gminy Goleniów [online]. [Przeglądany 27 maja 2013]
  96. Województwo zachodniopomorskie. Podregiony, Powiaty, Gminy 2019. Szczecin : Urząd Statystyczny 2019, s. 176-202.
  97. Jednostki oświatowe. W: Biuletyn Informacji Publicznej Starostwo Powiatowe w Goleniowie [online]. [Przeglądany 6 listopada 2020].
  98. Matysiak, Paulina. Kościoły Archidiecezji Szczecińsko-Kamieńskiej : nasze dziedzictwo. T. 2. Bydgoszcz: Ikona, [2012], s. 42-73; Schematyzm Archidiecezji Szczecińsko-Kamieńskiej. Szczecin: Szczecińskie Wydawnictwo Archidiecezjalne "Ottonianum", 2002, s. 151-160.
  99. Grupa adwentystów w Goleniowie. W: Kościół Adwentystów Dnia Siódmego. Diecezja Zachodnia [online]. [Przeglądany 2 grudnia 2020].
  100. Kościół Zielonoświątkowy w Goleniowie. [Przeglądany 17 maja 2013].
  101. Tarczykowska, Agnieszka. Mostach powstał gigant. "Głos Szczeciński" 2010, nr 16, s. 10.
  102. Wykaz uczniowskich klubów sportowych wpisanych do ewidencji prowadzonej przez Starostę Goleniowskiego; Wykaz klubów sportowych działających w formie stowarzyszenia. W: Powiat goleniowski [online]. [Przeglądany 19 listopada 2020].
  103. Rejestr zabytków nieruchomych województwa z wyłączeniem zabytków archeologicznych w powiatach. W: Biuletyn Informacji Publicznej Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Szczecinie [online]. [Przeglądany 16 listopada 2020]
  104. Ścieżki rowerowe. W: Powiat goleniowski [online]. [Przeglądany 16 listopada 2020].
  105. Bank Danych Lokalnych [online]. [Przeglądany 06 listopada 2020].
  106. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2020 r. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2020.
  107. Bank Danych Lokalnych [online]. [Przeglądany 06 listopada 2020.
  108. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2004-2016; Statystyczne Vademecum Samorządowca 2019 [online]. [Przeglądany 06 listopada 2020].
  109. Deklaracje narodowościowe w gminach. W: Wyniki Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań 2002 w zakresie deklarowanej narodowości oraz języka używanego w domu [online]. [Przeglądany 11 kwietnia 2013].
  110. Mniejszości według województw, powiatów i gmin w 2002 roku. W: Wyniki Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań 2002 w zakresie deklarowanej narodowości oraz języka używanego w domu [online]. [Przeglądany 11 kwietnia 2013].
  111. Województwo Zachodniopomorskie. Podregiony, Powiaty, Gminy. Szczecin: Urząd Statystyczny w Szczecinie, 2019.
  112. Powiat goleniowski Statystyczne Vademecum Samorządowca 2012 [online]. [Przeglądany 11 maja 2013].
  113. Gut, Agnieszka. Powiat goleniowski. Herb powiatu. W: Dziesięć lat województwa zachodniopomorskiego (1999-2008). Wybrane problemy. Red. Lucjan Bąbolewski, Kazimierz Kozłowski. Szczecin: Książnica Pomorska im. Stanisława Staszica w Szczecinie, 2010, s. 283.


Bibliografia

  • Białecki, Tadeusz. Słownik nazw fizjograficznych Pomorza Zachodniego. Szczecin: Uniwersytet Szczeciński, 2001. ISBN 8372412014
  • „Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Szczecinie” 1954, nr 15, poz. 69; 1958, nr 7, poz. 30; 1965, nr 14, poz. 75; 1968, nr 14, poz. 65; 1969, nr 23, poz. 140; 1972, nr 15, poz. 111
  • „Dziennik Urzędowy Województwa Zachodniopomorskiego” 2000, nr 3, poz. 30; 2002: nr 2, poz. 62, nr 21, poz. 373; 2004: nr 52, poz. 956, nr 90, poz. 1736-1737; 2005, nr 55, poz. 1238; 2006: nr 58, poz. 1076, nr 112, poz. 2164, nr 109, poz. 2084-2083; 2007: nr 29, poz. 441, nr 50, poz. 750, nr 108, poz. 1874, nr 116, poz. 2058; 2008: nr 59, poz. 1343, nr 65, poz. 1450; 2009, nr 5, poz. 194; 2010: nr 36, poz. 751, nr 70, poz. 1289, 1293-1294, nr 129, poz. 2594
  • „Dziennik Ustaw” 1975 nr 16 poz. 91; 1991 nr 87 poz. 397; 1998, nr 103, poz. 652; 2001 nr 62 poz. 631
  • Dziesięć lat województwa zachodniopomorskiego (1999-2008). Wybrane problemy. Red. Lucjan Bąbolewski, Kazimierz Kozłowski. Szczecin: Książnica Pomorska im. Stanisława Staszica w Szczecinie, 2010. ISBN 978-83-87879-82-2
  • Europejska sieć ekologiczna Natura 2000 w województwie zachodniopomorskim. Red. Krzysztof Ziarnek, Danuta Piątkowska. Szczecin: Biuro Konserwacji Przyrody w Szczecinie, 2008. ISBN 9788392696001
  • Filipiak, Jarosław, Sadowski, Jacek. Jeziora Szczecińskie (zarys faktografii). Szczecin: Akademia Rolnicza w Szczecinie, 1994
  • Hydronimy. Część 1. Wody płynące, źródła, wodospady. Warszawa: Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 2006. ISBN 8323996075
  • Hydronimy. Część 2. Wody stojące. Warszawa: Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 2006. ISBN 8323996075
  • Kondracki, Jerzy. Geografia regionalna Polski. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2001. ISBN 8301130504
  • Kazaniecki, Józef. Goleniowski samorząd w latach 1945-2009. Goleniów: Urząd Miasta i Gminy w Goleniowie, 2009
  • Matysiak, Paulina. Kościoły Archidiecezji Szczecińsko-Kamieńskiej : nasze dziedzictwo. T. 2. Bydgoszcz: Ikona, [2012]. ISBN 9788393428724
  • Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2004-2012. ISSN 1505-5507
  • Prawdzic, Krzysztof. Klimat województwa szczecińskiego w świetle potrzeb rolnictwa. Szczecin: K.W. PZPR, Wydział Rolnictwa i Leśnictwa WRN w Szczecinie, 1961
  • Przyroda Pomorza Zachodniego. Szczecin: Oficyna In Plus, 2002. ISBN 8391082784
  • Schematyzm Archidiecezji Szczecińsko-Kamieńskiej. Szczecin: Szczecińskie Wydawnictwo Archidiecezjalne "Ottonianum". ISBN 8370412327
  • Tarczykowska, Agnieszka. W Mostach powstał gigant. „Głos Szczeciński” 2010, nr 16, s. 10
  • Uchwała nr I/1/02 Rady Powiatu w Goleniowie z dnia 18 listopada 2002 r. w sprawie wyboru Przewodniczącego Rady Powiatu w Goleniowie
  • Uchwała nr I/2/02 Rady Powiatu Goleniowskiego z dnia 18 listopada 2002 r. w sprawie wyboru Wiceprzewodniczących Rady Powiatu w Goleniowie
  • Uchwała nr I/3/02 Rady Powiatu Goleniowskiego z dnia 18 listopada 2002 r. w sprawie wyboru Starosty Goleniowskiego
  • Uchwała nr I/4/02 Rady Powiatu Goleniowskiego z dnia 18 listopada 2002 r. w sprawie wyboru pozostałych członków Zarządu Powiatu w Goleniowie
  • Uchwała nr I/2/06 Rady Powiatu w Goleniowie z dnia 24 listopada 2006 r. w sprawie wyboru Przewodniczącego Rady Powiatu w Goleniowie
  • Uchwała nr I/3/06 Rady Powiatu w Goleniowie z dnia 24 listopada 2006 r. w sprawie wyboru Wiceprzewodniczących Rady Powiatu w Goleniowie
  • Uchwała nr I/4/06 Rady Powiatu w Goleniowie z dnia 24 listopada 2006 r. w sprawie wyboru Starosty Goleniowskiego
  • Uchwała nr I/5/06 Rady Powiatu Goleniowskiego z dnia 29 listopada 2006 r. w sprawie wyboru pozostałych członków Zarządu Powiatu w Goleniowie
  • Uchwała nr I/1/10 Rady Powiatu w Goleniowie z dnia 02 grudnia 2010 r. w sprawie wyboru Przewodniczącego Rady Powiatu w Goleniowie
  • Uchwała nr I/2/10 Rady Powiatu w Goleniowie z dnia 02 grudnia 2010 r. w sprawie wyboru Wiceprzewodniczących Rady Powiatu w Goleniowie
  • Uchwała nr I/3/10 Rady Powiatu w Goleniowie z dnia 02 grudnia 2010 r. w sprawie wyboru Starosty Goleniowskiego
  • Uchwała nr I/4/10 Rady Powiatu Goleniowskiego z dnia 02 grudnia 2010 r. w sprawie wyboru pozostałych członków Zarządu Powiatu w Goleniowie
  • Województwo Zachodniopomorskie : podregiony, powiaty, gminy 2012. Szczecin: Urząd Statystyczny w Szczecinie, 2012
  • Woś, Alojzy. Regiony klimatyczne Polski w świetle częstości występowania różnych typów pogody. Zeszyty Instytutu Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania Polskiej Akademii Nauk, 1993

Linki zewnętrzne

Zobacz też





Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Izabela Strzelecka