Teatr Mały Zbigniewa Lubasa

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Skocz do: nawigacja, szukaj


Teatr Mały Zbigniewa Lubasa wł. Teatr Mały im. Mariana Buczka (1945-1948) – pierwszy półzawodowy teatr działający w Szczecinie między grudniem 1945 a sierpniem 1948 roku

Historia

Na otwarcie Teatru przygotowano Grube ryby Michała Bałuckiego w reżyserii Jana Czabanowskiego. Premiera odbyła się 26 grudnia 1945 roku przy szczelnie wypełnionej sali. Sztukę wystawiano przez trzy tygodnie przy kompletach widzów na widowni. W okresie od 1945 do 1948 roku zespół Teatru dał 19 premier, w tym 12 sztuk polskich. Początkowo placówka jako teatr prywatny nie była koncesjonowana przez ZASP. Przyznaną w 1947 roku koncesję cofnięto 15 marca 1948 roku w związku z rezygnacją Nuny Młodziejowskiej-Szczurkiewiczowej z funkcji kierownika artystycznego. Po 6 kwietnia 1948 roku teatr zaprzestał działalności. Równocześnie z likwidacją dramatycznego Teatru Małego Zbigniew Lubas rozpoczął starania o utworzenie Teatru Małego (muzycznego), o statusie spółdzielni pracy. Z grupą około 30 artystów zawodowych i amatorów w kwietniu rozpoczął próby Podwójnej buchalterii Emile Bissona i Arnolda Golza. Brak dokumentacji źródłowej nie pozwolił ustalić obsady sztuki. Podwójna buchalteria utrzymała się na afiszu do 18 czerwca 1948 roku i była ostatnią premierą Teatru Małego. W dniu 31 sierpnia 1948 roku Ministerstwo Kultury i Sztuki wykreśliło Teatr Mały z listy teatrów działających w Polsce.

Siedziby Teatru

al. Wojska Polskiego 64

Pierwszą siedzibą Teatru Małego była willa przy alei Wojska Polskiego 64 (późniejsza siedziba Teatru Pleciuga). Willę wybudowano w 1877 roku na zlecenie H. Stoltinga przez firmę E. J. Deckera. Do maja 1945 roku była budynkiem mieszkalnym. Po II wojnie światowej w willi swoją siedzibę miał Komitet Miejski Polskiej Partii Robotniczej. Jesienią 1945 część pomieszczeń na parterze adaptowano na potrzeby Teatru Grażyna. Dwa pokoje z werandą przerobiono na salę teatralną, mieszczącą 250 miejsc. Trzeci pokój o pow. 36 m2 przerobiono na scenę. W czwartym pokoju urządzono garderoby aktorów. Przy przebudowie willi pracowali członkowie zespołu i aktywiści PPR. Radą i pomocą tej amatorskiej grupie budowlanej służył majster murarski, a zarazem miłośnik teatru, p. Hołubek, który przepracował bezinteresownie przy adaptacji pomieszczeń kilkanaście dni.

ul. Korzeniowskiego 3

W 1947 roku Teatr Mały przeniesiono do dawnego arsenału przy ul. Korzeniowskiego 3, zbudowanego w latach 1868-1869. Od 1901 roku gmach wykorzystywany był dla celów przemysłowych m.in. przez Fabrykę Maszyn Rolniczych R. Kaysera. W latach trzydziestych mieściły się tu magazyny i warsztaty zakładów gospodarki komunalnej. Po 1945 roku budynek był siedzibą Zakładu Oczyszczania Miasta. w 1946 roku najwyższą kondygnację przeznaczono na aulę Akademii Handlowej. Tu w 1947 roku znalazł siedzibę Teatr Mały.



Sezon 1945/46

W sezonie 1945/46 Teatr nie posiadał koncesji ZASP

  • Kierownictwo artystyczne - Hanna Rajkowska, Zbigniew Lubas
  • Reżyser - Jan Czabanowski
  • Dekorator - Mieczysław Michalczyk
  • Stolarz - Michał Lozer
  • Kasjer - Stanisław Hordliczka
  • Bileterzy - Maria Tomaszewska, Stefan Mazur
  • Zespół aktorski - Stanisława Balcerakówna, Jan Czabanowski, Kazimierz Fabisiak, Maria Goriaczew, Wiesław Herman, Krystyna Karska, Zbigniew Lubas, Alina Milczarek, Hanna Marcinkiewicz, Andrzej Opaska, Halina Poznańska, Hanna Rajkowska, Kazimierz Stojanowicz, Kazimierz Sułkowski, Karyna Waśkiewicz, Bogdan Zieliński

Repertuar

Tytuł Autor Reżyser Scenograf Data premiery
Grube ryby Michał Bałucki Jan Czabanowski Mieczysław Michalczyk (dekoracje) 26 grudnia 1945
Kobieta, wino, dancing Stefan Kiedrzyński Jan Czabanowski Mieczysław Michalczyk (dekoracje) 21 stycznia 1946
Majster i czeladnik Józef Korzeniowski Hanna Rajkowska Mieczysław Michalczyk 21 lutego 1946
2+2=5? Śmiech to zdrowie (rewia) program składany Jan Czabanowski 21 marca 1946
Walący się dom Maria Morozowicz-Szczepkowska Jan Czabanowski Mieczysław Michalczyk 11 maja 1946
Gdzie diabeł nie może Roman Niewiarowicz Jan Czabanowski Mieczysław Michalczyk 6 lipca 1946
Dwadzieścia dni kozy Maurice Hennequin Jan Czabanowski Mieczysław Michalczyk 7 września 1946





Sezon 1946/47

W sezonie 1946/47 Teatr nie posiadał koncesji ZASP

Repertuar

Tytuł Autor Reżyser Scenograf Data premiery
Ich dwóch Roman Niewiarowicz Jan Czabanowski Mieczysław Michalczyk 26 października 1946
Radcy pana radcy Michał Bałucki Jan Czabanowski Mieczysław Michalczyk 25 grudnia 1946
Tancerka Rosita Arnold i Bach Jan Czabanowski Mieczysław Michalczyk styczeń 1947
Produkcja pana Brandta Jan Rojewski Jan Czabanowski Mieczysław Michalczyk 4 marca 1947
R.H. Inżynier Bruno Winawer Jan Czabanowski Mieczysław Michalczyk kwiecień 1947
Śluby panieńskie Aleksander Fredro Zespół Mieczysław Michalczyk maj 1947
Ciotka Karola Tomash Brandon Jan Czabanowski Tadeusz Rajkowski czerwiec 1947



Sezon 1947/48

Koncesja ZASP do 15 marca 1948

  • Kierownik artystyczny Teatru - Nuna Młodziejowska-Szczurkiewiczowa
  • Dyrektor administracyjny - Zbigniew Lubas
  • Kierownik literacki - Maria Boniecka
  • Reżyser - Nuna Młodziejowska-Szczurkiewiczowa
  • Scenograf - Henryk Boehlke

Repertuar

Tytuł Autor Reżyser Scenograf Data premiery
Panna mężatka Józef Korzeniowski Nuna Młodziejowska-Szczurkiewiczowa Henryk Boehlke październik 1947
Matura Laszlo Fodor Nuna Młodziejowska-Szczurkiewiczowa Henryk Boehlke listopad 1947
Człowiek, który szukał śmierci Viktor Eftimiu Nuna Młodziejowska-Szczurkiewiczowa Henryk Boehlke luty 1948
Pensjonat we dworze Stefan Kiedrzyński Nuna Młodziejowska-Szczurkiewiczowa Henryk Boehlke luty 1948




O Teatrze pisano

  • (...) Tak się złożyło, że organizatorem pierwszego szczecińskiego teatru był Komitet Miejski PPR, który oddał do jego dyspozycji swą małą salkę przy Alei Wojska Polskiego. Tu właśnie odbyło się 26 grudnia pierwsze przedstawienie „Grubych ryb”, z udziałem Rajkowskiej, Czabanowskiego i Lubasa. Zresztą mała ta salka miała już artystyczne tradycje, gdyż miesiąc wcześniej odbył się w niej pierwszy szczeciński wieczór wokalno-muzyczny. (Piotr Zaremba, Pierwszy szczeciński rok 1945, s. 272-273)



Źródła

Bibliografia

  • Władysław Daniszewski, Szczecińskie teatry dramatyczne w: Teatry dramatyczne w Szczecinie (pod red. Danuty Piotrowskiej), Wyd. Artystyczno-Graficzne RSW „Prasa”, Poznań 1965
  • Ryszard Markow, Teatr Mały w Szczecinie (1945-1948), „Przegląd Zachodniopomorski” 1980 nr XXIV/1
  • Piotr Zaremba, Pierwszy szczeciński rok 1945, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 1966


Inne



IES64.png
Autor opracowania: Andrzej Androchowicz