Towarzystwo Polsko-Katolickie

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Towarzystwo Polsko-Katolickie - najstarsza organizacja zrzeszająca Polaków w Szczecinie o charakterze religijno-oświatowym i charytatywnym, założona 26 października 1890 r.

Podstawowym zadaniem organizacji było zaspokojenie potrzeb religijnych miejscowej Polonii, w tym zagwarantowanie nabożeństw w języku polskim, polskich chrztów, ślubów, pogrzebów oraz polskiej katechizacji.

W różnych okresach istnienia Towarzystwo liczyło od 30 do 60 członków. Należeli do niego robotnicy, rzemieślnicy, handlowcy, a także nieliczna inteligencja. Warunkiem wstąpienia było poczucie tożsamości narodowej.

Funkcję prezesa organizacji pełnił Jan Chmara, sekretarza Edmund Fryka, skarbnika A. Magdziasz. Do aktywniejszych członków należeli ponadto m. in. Michał Chmara oraz Paweł Zbielski, którzy zajmowali się kolportacją polskich gazet.

Towarzystwo nie posiadało własnego lokalu. Zwyczajowo zbierano się w salce restauracyjnej przy ul. Kaszubskiej 19, gdzie znajdowała się także skromna, polska biblioteczka.[1]

Po zakończeniu I wojny światowej, pomimo początkowych trudności, organizacja ponownie się odrodziła. W nowej rzeczywistości starano się przede wszystkim o zwerbowanie możliwie największej liczby członków, a także o nawiązanie kontaktu z Polakami rozproszonymi w okolicach Szczecina oraz z robotnikami sezonowymi. W tym aspekcie istotne znaczenie posiadała polska parafia mieszcząca się w kościele św. Jana Chrzciciela przy obecnej ul. Bogurodzicy, gdzie przechowywana była ufundowana w 1890 r. chorągiew oraz tablica, na której wymienione były wszystkie katolickie stowarzyszenia działające na terenie Szczecina. W 1931 r. Towarzystwo zostało z niej skreślone.

Organizacja corocznie bardzo uroczyście obchodziła każdą rocznicę swojego powstania. Począwszy od 1925 r. każdorazowo uczestniczyli w tych imprezach także kolejni polscy konsulowie oraz wielu innych pracowników placówki. W ramach wzajemnej współpracy Towarzystwo było zaangażowane do pomocy w organizowaniu różnorodnych uroczystości polonijnych, np. z okazji świąt Bożego Narodzenia i Wielkanocy oraz szczególnie aktywnie współdziałało z miejscowymi księżmi.[2]

Towarzystwo charakteryzowała wielką solidarność oraz intensywna praca. Część aktywniejszych członków pracowała także w Związku Polaków w Niemczech, Polskim Towarzystwie Szkolnym, a także Chórze "Chopin".

Organizacja przetrwała do września 1939 r. Z chwilą wybuchu II wojny światowej aresztowany został dotychczasowy prezes TPK Kazimierz Strzemplewicz, jak też wielu innych jego członków. W nieznany nikomu sposób zniknęła także chorągiew.

Przypisy

  1. B. Drewniak, A. Poniatowska, Polonia szczecińska (1890-1939), Poznań 1961, s. 13-14.
  2. W. Skóra, Konsulat Rzeczypospolitej Polskiej w Szczecinie w latach 1925-1939, Słupsk 2001, s. 132.

Bibliografia

  • Białecki T. Historia Szczecina. Zarys dziejów miasta od czasów najdawniejszych do 1980 roku. Wrocław-Szczecin 1992.
  • Encyklopedia Szczecina. Red. T. Białecki. T. 2. Szczecin 2015.
  • Drewniak B., Poniatowska A. Polonia szczecińska (1890-1939). Poznań 1961.
  • Grzęda M. Polonia szczecińska na przełomie dwóch epok: 1930-1935. Szczecin 1994.
  • Skóra W. Konsulat Rzeczypospolitej Polskiej w Szczecinie w latach 1925-1939. Słupsk 2001.



Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: dr Anna Lew-Machniak