Chrzcielnica z Nieborowa: Różnice pomiędzy wersjami

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
(Utworzono nową stronę "__NOTOC__ {{Pomnik infobox |pomnik_nazwa = Chrzcielnica z Nieborowa |pomnik_grafika = |grafika_opis = Fot. G. Solecki. |autor =...")
 
Linia 4: Linia 4:
  |pomnik_grafika      =  
  |pomnik_grafika      =  
  |grafika_opis        = Fot. G. Solecki.
  |grafika_opis        = Fot. G. Solecki.
  |autor                = warsztat gotlandzki
  |autor                = warsztat saksoński
  |lokalizacja          = [[Muzeum Narodowe w Szczecinie]], [[Wały Chrobrego]] 3, wystawa czasowa Magazyn Sztuki Dawnej, nr inw.: MNS/Szt/195
  |lokalizacja          = [[Muzeum Narodowe w Szczecinie]], [[Wały Chrobrego]] 3, wystawa czasowa Magazyn Sztuki Dawnej, nr inw.: MNS/Szt/607
  |data_powstania      = ok. [[1300]]–[[1375]] r.
  |data_powstania      = ok. [[1580]] r.
  |materiał            = wapień gotlandzki<br />
  |materiał            = piaskowiec, resztki polichromii<br />
wys. 29, śr. 62 cm
52x81x81 cm
}}
}}
==Opis==
Kamienna chrzcielnica z Nieborowa zachowała się w formie sześciobocznej płaskorzeźbionej czaszy. Jej boki dekorowane są prostokątnymi płycinami, oddzielonymi pilastrami hermowymi umieszczonymi na narożach wpisanymi pomiędzy gładko opracowane gzymsy. Płyciny otoczone astragalem zawierają przedstawienia św. Pawła i Piotra oraz czterech ewangelistów ukazanych w pozycji półleżącej wraz z ich atrybutami identyfikującymi oraz księgami w dłoniach. Tło przedstawień wypełnia linearnie potraktowany ornament o motywach roślinnych. Zwężająca się ku podstawie, miękko profilowana dolna część czaszy ozdobiona została płaskim ornamentem okuciowym. Płytkie wgłębienie w czaszy oraz otwór mocujący wzdłuż jej osi pionowej świadczą, że pierwotnie nałożona była na nią metalowa misa chrzcielna. Trzon chrzcielnicy miał zapewne przekrój okrągły, o czym świadczy kształt podstawy czaszy. Mógł on być również dekorowany, podobnie do chrzcielnicy o analogicznej czaszy z kościoła w Ośnie Lubuskim z początku XVII w.
==Charakterystyka==
Forma kielichowa chrzcielnicy, wywodząca się ze średniowiecza, była powszechnie stosowana w XVI i XVII w. na terenach objętych reformacją. Przywoływała ona tradycyjne wartości symboliczne łączące sakramenty chrztu i Eucharystii. Chrzest, sakrament ołtarza i Słowo Boże stanowią podstawę wyznania ewangelickiego.Podkreśleniem tego związku był zwyczaj sytuowania chrzcielnic w pobliżu ołtarza i ambony. Ideowa więź tych podstawowych elementów liturgicznego wyposażenia kościoła zreformowanego miała również wpływ na treść ich dekoracji. Czterej ewangeliści oraz św. Piotr i Paweł określani mianem „książąt Apostołów” stanowią jeden z najbardziej popularnych tematów w sztuce Reformacji. Jako „świadkowie Chrystusa” symbolizują oni wieczne Słowo Boże, potwierdzają wiarygodność słów Pisma i obietnicy zbawienia, a także biblijny rodowód zreformowanej doktryny. Obecność tych wizerunków na chrzcielnicy przypomina również o konieczności  przyjęcia chrztu ustanowionego przez samego Chrystusa (Mat. 28,19; Mar. 16,16), niezbędnego w uzyskaniu daru łaski zbawienia, jak również podkreśla znaczenie Słowa Bożego  podczas ceremonii.
==Autorstwo i datowanie==
Chrzcielnica z Nieborowa stanowi niezwykłe dzieło na tle zachowanej nowożytnej plastyki kamiennej na terenie Pomorza. Obok typowych elementów dekoracyjnych w postaci herm wolutowych, czy ornamentu okuciowego, wywodzących się z manierystycznej sztuki niderlandzkiej, zawiera również motywy antykizujące. Swobodne dynamiczne pozy, wyrafinowane gesty, czy wyraziście modelowane draperie wywołują efekt poruszenia natchnionych Słowem Bożym bohaterów i autorów ewangelii, a także świadczą o znajomości sztuki włoskich mistrzów późnego renesansu, zwłaszcza rzeźby Jacopo Sansovina. Forma chrzcielnicy, kunsztowne opracowanie oraz łączenie wzorów niderlandzkich i włoskich nawiązują do sztuki środowiska saskiego 2 połowy XVI w.
==Historia==
Proweniencja nieznana; [[Hugo Lemcke]], we wstępie do katalogu zabytków powiatu pyrzyckiego,wśród kamiennych obiektów wymienia „renesansową chrzcielnicę w Nieborowie” ;brak jednak dokładnego opisu przy omówieniu tamże wyposażenia kościoła. Kościół w Nieborowie (niem. ''Isinger''), w gminie Pyrzyce został zniszczony podczas II wojny światowej. Czasza chrzcielnicy znaleziona w jego ruinach, decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków,została przekazana do zbiorów Muzeum Narodowego w Szczecinie w [[1971]] r.
{{Przypisy}}
==Bibliografia==
*Harasimowicz Jan, Treści i funkcje ideowe sztuki śląskiej reformacji 1520-1650, Wrocław 1986.
*[[Hugo Lemcke|Lemcke Hugo]], DieBau- undKunstdenkmäler des RegierungsbezirksStettin, Bd. 1, H. 7: Der KreisPyritz, Stettin 1906.
*Glińska Maria, Plastyka kamienna na Pomorzu Zachodnim w latach 1530–1640, [w:] Sztuka Pomorza Zachodniego, red. Z. Świechowski, Warszawa 1973, s. 305–365.
*Wisłocki Michał, Sztuka protestancka na Pomorzu 1535–1684, Szczecin 2005.
==Linki zewnętrzne==
*[http://westernpomerania.com.pl/Nieborowo-692+544]


{{AutorP|[[User:Kinga Krasnodębska|Kinga Krasnodębska]]}}
{{AutorP|[[User:Kinga Krasnodębska|Kinga Krasnodębska]]}}

Wersja z 17:11, 2 mar 2018

Chrzcielnica z Nieborowa
[[Grafika:|240px|Chrzcielnica z Nieborowa]]
Fot. G. Solecki.
Autor warsztat saksoński
Lokalizacja Muzeum Narodowe w Szczecinie, Wały Chrobrego 3, wystawa czasowa Magazyn Sztuki Dawnej, nr inw.: MNS/Szt/607
Data powstania ok. 1580 r.
Materiał piaskowiec, resztki polichromii

52x81x81 cm

Wymiary {{{wymiary}}}


Opis

Kamienna chrzcielnica z Nieborowa zachowała się w formie sześciobocznej płaskorzeźbionej czaszy. Jej boki dekorowane są prostokątnymi płycinami, oddzielonymi pilastrami hermowymi umieszczonymi na narożach wpisanymi pomiędzy gładko opracowane gzymsy. Płyciny otoczone astragalem zawierają przedstawienia św. Pawła i Piotra oraz czterech ewangelistów ukazanych w pozycji półleżącej wraz z ich atrybutami identyfikującymi oraz księgami w dłoniach. Tło przedstawień wypełnia linearnie potraktowany ornament o motywach roślinnych. Zwężająca się ku podstawie, miękko profilowana dolna część czaszy ozdobiona została płaskim ornamentem okuciowym. Płytkie wgłębienie w czaszy oraz otwór mocujący wzdłuż jej osi pionowej świadczą, że pierwotnie nałożona była na nią metalowa misa chrzcielna. Trzon chrzcielnicy miał zapewne przekrój okrągły, o czym świadczy kształt podstawy czaszy. Mógł on być również dekorowany, podobnie do chrzcielnicy o analogicznej czaszy z kościoła w Ośnie Lubuskim z początku XVII w.

Charakterystyka

Forma kielichowa chrzcielnicy, wywodząca się ze średniowiecza, była powszechnie stosowana w XVI i XVII w. na terenach objętych reformacją. Przywoływała ona tradycyjne wartości symboliczne łączące sakramenty chrztu i Eucharystii. Chrzest, sakrament ołtarza i Słowo Boże stanowią podstawę wyznania ewangelickiego.Podkreśleniem tego związku był zwyczaj sytuowania chrzcielnic w pobliżu ołtarza i ambony. Ideowa więź tych podstawowych elementów liturgicznego wyposażenia kościoła zreformowanego miała również wpływ na treść ich dekoracji. Czterej ewangeliści oraz św. Piotr i Paweł określani mianem „książąt Apostołów” stanowią jeden z najbardziej popularnych tematów w sztuce Reformacji. Jako „świadkowie Chrystusa” symbolizują oni wieczne Słowo Boże, potwierdzają wiarygodność słów Pisma i obietnicy zbawienia, a także biblijny rodowód zreformowanej doktryny. Obecność tych wizerunków na chrzcielnicy przypomina również o konieczności przyjęcia chrztu ustanowionego przez samego Chrystusa (Mat. 28,19; Mar. 16,16), niezbędnego w uzyskaniu daru łaski zbawienia, jak również podkreśla znaczenie Słowa Bożego podczas ceremonii.


Autorstwo i datowanie

Chrzcielnica z Nieborowa stanowi niezwykłe dzieło na tle zachowanej nowożytnej plastyki kamiennej na terenie Pomorza. Obok typowych elementów dekoracyjnych w postaci herm wolutowych, czy ornamentu okuciowego, wywodzących się z manierystycznej sztuki niderlandzkiej, zawiera również motywy antykizujące. Swobodne dynamiczne pozy, wyrafinowane gesty, czy wyraziście modelowane draperie wywołują efekt poruszenia natchnionych Słowem Bożym bohaterów i autorów ewangelii, a także świadczą o znajomości sztuki włoskich mistrzów późnego renesansu, zwłaszcza rzeźby Jacopo Sansovina. Forma chrzcielnicy, kunsztowne opracowanie oraz łączenie wzorów niderlandzkich i włoskich nawiązują do sztuki środowiska saskiego 2 połowy XVI w.

Historia

Proweniencja nieznana; Hugo Lemcke, we wstępie do katalogu zabytków powiatu pyrzyckiego,wśród kamiennych obiektów wymienia „renesansową chrzcielnicę w Nieborowie” ;brak jednak dokładnego opisu przy omówieniu tamże wyposażenia kościoła. Kościół w Nieborowie (niem. Isinger), w gminie Pyrzyce został zniszczony podczas II wojny światowej. Czasza chrzcielnicy znaleziona w jego ruinach, decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków,została przekazana do zbiorów Muzeum Narodowego w Szczecinie w 1971 r.

Przypisy


Bibliografia

  • Harasimowicz Jan, Treści i funkcje ideowe sztuki śląskiej reformacji 1520-1650, Wrocław 1986.
  • Lemcke Hugo, DieBau- undKunstdenkmäler des RegierungsbezirksStettin, Bd. 1, H. 7: Der KreisPyritz, Stettin 1906.
  • Glińska Maria, Plastyka kamienna na Pomorzu Zachodnim w latach 1530–1640, [w:] Sztuka Pomorza Zachodniego, red. Z. Świechowski, Warszawa 1973, s. 305–365.
  • Wisłocki Michał, Sztuka protestancka na Pomorzu 1535–1684, Szczecin 2005.

Linki zewnętrzne




Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Kinga Krasnodębska