Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego (Sucha Koszalińska)

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego w Suchej Koszalińskiej
brak zdjecia
Kościół w Suchej Koszalińskiej
Wyznanie rzymskokatolickie
Parafia Parafia św. Antoniego Padewskiego w Osiekach
Data poświęcenia 02. lutego 1946 roku
Budulec cegła czerwona, głazy narzutowe

Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego zabytkowy kościół w miejscowości Sucha Koszalińska w powiecie koszalińskim, w województwie zachodniopomorskim. Pełni funkcję kościoła filialnego Parafii Rzymskokatolicka św. Antoniego Padewskiego w Osiekach należącej obecnie do dekanatu Mielno diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej[1]

Historia

Gotycki kościół p.w. Podwyższenia Krzyża Świętego zbudowano w XIV w.; przebudowano w XV, a odrestaurowano w XIX i XX w. Kościół jest orientowany, murowany z czerwonej cegły, do budowy dolnej partii wykorzystano głazy narzutowe. Świątynia jest orientowana i nie posiada wyodrębnionego prezbiterium. Prace budowlane i konserwatorskie, dotyczące całego kościoła, zostały przeprowadzone pod nadzorem WKZ w latach: 1994-1998. Poszerzono i wzmocniono wówczas fundamenty, uzupełniono ubytki w murach kościoła i wieży, zbito wewnętrzne tynki i przeprowadzono remont dachu. W tym też czasie odrestaurowano ołtarz i ambonę. W roku 2000 poddano renowacji kamienne epitafium z XVIII wieku, rok później odrestaurowano chrzcielnicę[2]

Architektura

Kościół jest orientowany, murowany z cegły (o układzie wendyjskim i gotyckim) oraz kamieni polnych; jednonawowy zbudowany na rzucie prostokąta, prezbiterium nie jest wyodrębnione i prosto zamknięte. Od strony zachodniej znajduje się wieża o trzech kondygnacjach, portal wieży to element ostrołukowy pięcioskokowy, w górnych kondygnacjach umieszczono blendy i oknami strzelnicze. Dach nawy głównej jest dwuspadowy, kryty dachówką karpiówką; nad wieżą ośmiopołaciowy, kryty gontem. Od południa przylega zakrystia o ścianach ryglowych, wewnątrz obmurowanych, z zabytkowymi drzwiami[3].

Zabytek

Obiekt zabytkowy (wraz z otoczeniem i wystrojem wnętrza) - nr rej. 77 z 25.05.1955. Zachowały się następujące elementy zabytkowego wystroju wnętrza świątyni: Ołtarz główny z XVII w., a w nim:

  • obraz w tympanonie (olej na desce): „Zmartwychwstanie Chrystusa”
  • obraz w predelli (olej na desce): „Ostatnia Wieczerza”
  • rzeźby (drewno lipowe, II poł. XVII w.): św. Paweł z mieczem i św. Piotr z księgą i kluczem, Trójca Święta: Chrystus trzyma krzyż ze wstęgą z napisem „Ecce Agnus Dei”, Bóg Ojciec z berłem, pośrodku Gołębica Ducha Świętego.
  • ambona (ok. 1750 r., warsztat pomorski; wg karty 1773; napis na baldachimie „Anno 1729”) – drewno rzeźbione, polichromowane, z balustradą schodów, baldachimem, zapieckiem oraz ściankami przedsionka z bramką kaznodziei. Zdobiona liśćmi akantu, rozetkami, lambrekinami i srebrnymi dzwonkami/ frędzlami. Na koszu rzeźba Chrystusa Króla Wszechświata (brak krzyżyka na kuli „uniwersum”). W licznych medalionach fragmenty niemieckie z Pisma Świętemu o słowie Bożym (zamalowane przed 1971 i odkryte w czasie konserwacji 1996). Na fryzie ścianki „zakrystii kaznodziejskiej” z drzwiczkami napis łaciński majuskuła częściowo zrekonstruowany: „TRINUNI EXTRVITVR CONCINE: BEMA DEO!” (Wznosi się pięknie ambona Trójjedynemu Bogu).
  • chrzcielnica z II poł. XVII w. na postumencie ośmiobocznym z kolumienką. Brak pokrywy. Malowidła na czaszy ukazują: Chrystusa – Salvatora Mundi, Św. Jana Chrzciciela z czarną księgą, na której leży Baranek, św., ewangelistów z atrybutami: Mateusza z księgą i aniołem, Jana z otwartą księgą i orłem, Łukasza z księgą i wołem, Marka z otwartą księgą i lwem.
  • epitafium [Memoriał] z 1728 roku - piaskowiec rzeźbiony, płyta pamiątkowa Jacoba Adriana von Heydebrecka ufundowana na pamiątkę odzyskania Suchej zastawionej wcześniej von Schwerinom. Napis: Ich Jacob Adrian v. Heidebreck koenigl. Preuss. Landrath und Director des Fuerstentums Camin, habe diesen Gedaechtnisstein in meinem alt vaeterlichen Erblehn und Stamguthe Zuchen zu meinem Andenken set zen lassen. Ad: 1728. (tłum.: ja, Jakub Adrian von Heidebreck, królewski pruski starosta i dyrektor [rządca] Księstwa Kamieńskiego, ten oto kamień pamiątkowy w moim ojcowskim lennie dziedzicznym i rodowym majątku Suchana moją pamiątkę kazałem umieścić w roku 1728).
  • Dzwon „Zuzanna” z 1600 r. posiada przy szyi ornament w dwóch rzędach z napisem: Iochim Heidebreke + Lorens Heidebreke + Ernst Heidebreke + Doerinck Heidebreke + Bernt Heidebreke + /Dervnger + Gaspar Heidebreke + Hinric Heidebreke + Tomas Heidebreke + Derelt Her Tomas Heidebreke.[4]

Przypisy

  1. Parafia w Osiekach. W: Diecezja koszalińsko-kołobrzeska [online]. [Przeglądany 13 października 2014]. Dostępny w:http://www.koszalin.opoka.org.pl/new/p.php?m=6&p=118
  2. Sucha Koszalińska - historia kościoła W: Parafia pw. św. Antoniego Padewskiego [online]. [Przeglądany 16 października 2014]
  3. Kubicki, Dominik. Gotyckie świątynie powiatów : koszalińskiego i kołobrzeskiego, Pelplin : Wydaw. Diecezji Pelplińskiej "Bernardinum", cop. 2001, s. 209. ISBN 83-88935-01-1
  4. Sucha Koszalińska - historia kościoła W: Parafia pw. św. Antoniego Padewskiego [online]. [Przeglądany 16 października 2014]


Linki zewnętrzne

Kościół w Suchej Koszalińskiej

Parafia pw. św. Antoniego Padewskiego w Osiekach